اخبار ، مقالات و دانستی های نجوم و فضا

[Annapaquin]

گروهی از اخترسناسان به رهبری ویلیام ریچ (مرکز علمی اسپیتزر) و مرک کوچنر (مرکز پرواز های گادارد ناسا) با استفاده از تلسکوپ فضایی فرو سرخ اسپیتزر به بررسی فضای اطراف کوتوله ی سفید G۲۹-۳۸ در صورت فلکی حوت پرداختند . طی این رصد غباری از جنس سیلیکات در اطراف این کوتوله سفید دیده شد که می تواند بقایای بجا مانده از منظومه ی سیاره ای ستاره ی اولیه باشد . احتمالا آینده منظومه شمسی ما نیز این گونه رقم خواهد خورد.



توضيحات جنبي مرتبط:

وقتی ستاره ای شبیه به خورشید ما سال های پایانی عمر خود را سپری می کند به غول سرخی تبدیل می شود . طی این مرحله ستاره لایه های بیرونی و گرمای خود را از دست می دهد و در خود می رمبد . حاصل کره ای است با چگالی بالا ، سرد و بی فروغ که کوتوله سفید نامیده می شود.اما اگر این ستاره سیاره ، سیارک و دنباله دار (احتمالی) داشته یاشد چه بر سر آنها می آید ؟

اکثر سیارک ها و دنباله دار ها به فضای میان ستاره ای رانده می شوند و تعداد کمی از آنها در منظومه باقی می مانند . به دلیل موج انفجاری ستاره ، سیارک ها و دنباله دارهای بجا مانده تغییر مدار داده و به ذرات کوچکتری خورد می شوند . بر اساس مدل های ارائه شده اگر دنباله داری به ذرات غبار تبدیل شود می توان بقایای آن را به صورت ابر های سیلیکات جستجو کرد.

در منظومه شمسی ما دنباله دار هایی وجود دارند که مدارشان از نزدیکی خورشید عبور می کند و این امر باعث تکه تکه شدن آنها می شود . فضاپیما SOHO تصاویر زیادی از این دنباله دارها ارائه کرده است ، این مطلب درستی تکه تکه شدن دنباله دارهای اطراف کوتوله G۲۹-۳۸ را تائید می کند . دنباله دار مشهور شومیکر-لوی ۹ که در تیر ماه ۱۳۷۲ با سیاره مشتری برخورد کرد در اثر عبور از نزدیکی سیاره مشتری به بیش از ۱۲ قطعه بزرگ تقسیم شد.

اگر مدل ها درشت باشند ، غباری که اختر شناسان در اطراف این کوتوله دیده اند تنها چند سال دوام می آورند . غبار اطراف کوتوله به صورت مارپیچی بلعیده میشود نور تابش شده از کوتوله را جذب میکند ، دمایش بالاتر می رود و گرمای تابش شده از این غبار توسط اسپیتزر آشکار می شود .

به نظر می رسد که توده ی عظیمی از سیارک ها و دنباله دارها فضای اطراف G۲۹-۳۸ را احاطه کرده باشد چون غبار اطراف این کوتوله سفید به سرعت در حال جایگزینی است.

این تیم هنوز اطلاعی در مورد سرنوشت سیارات ندارد . اگر بقایایی از سیارات بجا مانده باشد سرد تر از آن هستند که اسپیتزر قادر به آشکار سازی آنها باشد . وجود این بقایا هنوز به صورت یک معما است. با این حال با بررسی سرگذشت دنباله دارها ، اخترشناسان یک قدم به پیش بینی آینده منظومه شمسی نزدیک تر شدند .

(این کشف در ۲۱ |آذز ۸۴ در مجله Astrophysical ارائه شد.)

[Annapaquin]

نواختر RS - مارافسای پس از 21 سال بار دیگر درخشيدن گرفته است و در حد دید چشم غیر مسلح است.


توضيحات جنبي مرتبط:

صورت فلکی مارافسای جولانگاه یک ستاره متغییر نامتعارف به نام RS-مارافسای است. این ستاره یک سیستم دوتایی است و از دو عضو که یکی از آنها یک غول سرخ از رده طیفی M۲ و دیگری هم یک ستاره کوچک بسیار چگال است، تشکیل شده است. بدین ترتیب ستاره کوچکتر جرم ستاره بزرگتر را جذب می کند و در نتیجه هنگامی که جرم جذب شده به حد مشخصی (۱.۴ جرم خورشید) می رسد، نواختر پدید می آید.
هنگامی که یک نواختر پدید می آید قدر ستاره مزبور ناگهان کاهش می یابد و ما ستاره را بسیار پرنورتر می بینیم همچنین در اکثر مواقع پس از مدت کوتاهی قدر آن به سرعت افزایش می یابد و از این رو نواختر ها مدت زیادی مهمان آسمان نیستند.

نقشه محل قرار گيري نواختر جديد
برگرفته از Sky and Telescope.Com

اما ستاره RS-مارافسای ستاره ای است که در طول قرن گذشته بارها نواختر شده است. به طور مثال می توان به درخشش های این ستاره در سال های ۱۹۳۳ و ۱۹۵۸ و ۱۹۸۵ میلادی اشاره کرد که در همه این سالها قدر آن به حدود قدر ۵+ رسیده است. اما این بار پس از گذشت بیست و یک سال از سال ۱۹۸۵ میلادی(آخرین باری که ستاره مزبور نواختر شد.) این ستاره با دیگر نواختر شده است. این بار در صبحگاه ۲۴ بهمن ماه ۱۳۸۴ دو رصدگر ژاپنی این رویداد را مشاهده و ثبت کردند. قدر این ستاره معمولا در حدود ۱۱+ است( گاهی اوقات نوسانات کوچکی دارد) اما در حال حاضر قدر آن در حدود ۴.۸+ است.

-وضعیت رصدی:
RS-مارافسای در قسمت شرقی صورت فلکی مار افسای واقع شده است. بنا براین با توجه به مکان خورشید در دایرةالبروج مارافسای از وضعیت چندان مناسبی برخوردار نیست. اما با این حال اگر سحر خیز باشید می توانید حدود یک ساعت قبل از روشنایی افق این ستاره را رصد کنید. نقشه زیر موقعیت این ستاره را در صورت فلکی مارافسای مشخص می کند. یر اساس داده های رصدی این ستاره تا ۳۸ روز آینده هر شب ۰.۱ قدر کم نور تر می شود اما دست کم تا یک سال و نیم همچنان پرنور تر از وضعیت عادی خود است. RS-مارافسای هم اکنون با چشم غیر مسلح در آسمانی نه چندان تاریک و حتی در شهر های بزرگ با یک دوربین دوچشمی بسیار ساده قابل رویت است. پس فرصت را از دست ندهید و این ستاره را شکار کنید

این نواختر فرصت بسیارخوبی برای انجام پروژه های رصدی متعددی است که علاقمندان مي توانند آنها را پيگيري کنند

منبع :‌SKY AND TELESCOPE

[Annapaquin]

فضانوردان در ايستگاه فضايي بين المللي ، دستگاه راديويي مخصوصي را درون يک لباس فضايي قديمي جاسازي کرده و در فضا رها کردند.اين دستگاه راديويي ،پيام هاي از پيش ضبط شده را به زبان هاي انگليسي ،روسي ،اسپانيايي ،ژاپني ،آلماني و فرانسوي به همراه تصاوير تلويزيوني و اطلاعاتي مانند دما و ذخيره ي باتري اين لباس به سمت زمين ارسال مي کند.اين عمليات بخشي از يک پروژه ي تحقيقاتي است و هم اکنون امواج ضعيف ارسالي اين دستگاه توسط گيرنده هاي زميني دريافت مي شود.



توضيحات جنبي مرتبط:

فرمانده ي ايستگاه فضايي بين المللي ، "بيل مک آرتور" و مهندس پرواز "والري توکارف" ، دستگاه راديويي را در لباس فضايي قديمي جاسازي کرده و در فضا رها کردند.اين لباس پس از چند هفته گردش به دور زمين در نهايت به جو زمين برخورد کرده و خواهد سوخت.

لباس فضايي رها شده از ايستگاه فضايي بين المللي

بلافاصله پس از پرتاب اين لباس ،گزارش هايي مبني بر دريافت امواج ارسالي اين لباس در ژاپن و چند مکان ديگر داده شد.اما شدت اين امواج بسيار ضعيف بود.در عرض دو ساعت ، مسئولين اعلام کردند که ارسال امواج به کلي متوقف شده و علت آن به احتمال زياد سرد شدن باتري ها و در نتيجه خاموش شدن دستگاه فرستنده بوده است.

با اين وجود ، در روز بعد نيز تلاش ها براي دريافت امواجي در فرکانس ۹۹/۱۴۵ مگا هرتز از اين لباس فضايي ادامه يافت.نتيجه ي اين تلاش ها دريافت امواج ضعيف و متناوب از لباس فضايي بود که در هنگام عبور آن از بالاي سر گيرنده ، شدت مي يافت.

اين پروژه که با نام SUITSAT-۱ شناخته مي شود ، توسط "فرانک باور" ، رئيس برنامه ي راديويي آماتوري در ايستگاه فضايي بين المللي رهبري مي شود. او مي گويد:"تا کنون ۲۴ ساعت از رها شدن SUITSAT-۱ مي گذرد و در اين ۲۴ ساعت ، افت و خيز هاي فراواني داشته ايم.ابتدا مردمي که به دنبال دريافت امواج بودند گزارش مي کردند که امواج ارسالي قطع شده اند و اين پروژه به پايان رسيده و حالا با خبرهاي جديدي که از امواج دريافتي از لباس فضايي داريم ، کمي خوش بين تر هستيم.کاملا مشخص است که SUITSAT-۱ هنوز به کار خود ادامه مي دهد.ولي هنوز مشکل اصلي ، ضعيف بودن امواج است."

"امروز ، ما چندين بار صداي از پيش ضبط شده را دريافت کرديم.هنگامي که شدت اين امواج از شدت نويز بيشتر مي شود ، شما به وضوح صداي مربوط به دستگاه داخل لباس را مي شنويد.يکي از مشکلات اساسي ما هنگامي رخ مي دهد که به علت چرخش لباس به دور خود ، شدت امواج کم مي شود.ما اين مشکل را با آنتن و منبع برق فرستنده و يا ارتباط بين اين اجزا مرتبط مي دانيم.به هر حال اگر فرستنده با تمام توان در حال کار کردن باشد ،ما انتظار داريم که SUITSAT-۱ حداکثر تا چند روز الي يک هفته به کار خود ادامه دهد.در غير اين صورت ، ارسال امواج ،مدت زمان بيشتري به طول خواهد انجاميد.

"از آنجا که ما دقيقا نمي دانيم که اين پروژه تا چه زماني ادامه خواهد يافت ،از کساني که ايستگاه هاي دريافت کننده در اختيار دارند تقاضا داريم تا به امواج SUITSAT گوش دهند.مخصوصا هنگامي که درست از بالاي سر آنها عبور مي کند.اگر شما بتوانيد اين امواج را ضبط و براي ما ارسال کنيد ،کمک بزرگي براي ما خواهد بود.ما همچنان نسبت به ادامه ي اين پروژه خوش بين هستيم."

مسئولين اين پروژه به کساني که در تلاشند تا اين امواج را دريافت کنند ، سه نکته ي زير را گوشزد مي کنند:۱)شما ابتدا به يک آنتن بسيار بلند که بر روي دکل سوار شده نياز داريد. ۲)هنگامي که ارتفاع SUITSAT در آسمان شما کمتر از ۴۰ درجه است ، شما نمي توانيد امواج آن را دريافت کنيد چون فاصله لباس فضايي از شما بيش از حدي است که شما بتوانيد اين امواج را تشخيص دهيد. ۳)مهم ترين نکته که در حال حاضر براي مسئولين پروژه اهميت دارد ، دريافت اطلاعاتي در مورد خود لباس و مدت زمان عملکرد دستگاه درون آن است.



"SUITSAT-۱ يکي از آزمايش هاي فضايي پيشرو در نوع خود است.اين نوع عمليات که براي اولين بار بدين شکل انجام مي شود ، جذابيت خاص خود را دارد.همان طور که واضح است ، ما توجه بسياري از مردم را به اين آزمايش جلب کرده ايم و تا اين لحظه از انجام اين آزمايش ، نکات فراواني را آموخته ايم.ما با همکاري شما به اين پروژه ادامه داده و کماکان به صداي اين لباس فضايي سرگردان گوش مي دهيم."

لباس فضايي لحظاتي پس از رها شدن از ايستگاه

[Annapaquin]

پس از بررسي هاي انجام شده بر روي ۲۲ ستاره ي نزديک ، تلسکوپ فضايي هابل موفق به کشف دو حلقه از غبار و ذرات شده است که شباهت زيادي به کمربند کوييپر در منظومه شمسي ما دارند.کمربند کوييپر حلقه اي از سنگ ها و صخره هاي يخي در خارج از مدار نپتون است.اين حلقه ها به دور ستارگاني تشکيل مي شوند که به احتمال زياد داراي سيارات قابل سکونت هستند و به دو دسته تقسيم مي شوند: کمربند هاي عريض و باريک.اين دو ستاره در حدود ۶۰ سال نوري از ما فاصله دارند و به شکل قابل توجهي به منظومه ي شمسي اوليه ي ما شباهت دارند.
سهند پيرباديان
تلسکوپ فضايي هابل ، وجود حلقه هايي از مواد را که شبيه به کمربند کوييپر در منظومه ي شمسي مي باشند در اطراف دو ستاره نشان داده است.کمربند کوييپر از مواد يخي تشکيل شده و منشا اصلي دنباله دارها با دوره تناوب کوتاه به شمار مي رود.اين نوع حلقه ها تا به حال در اطراف ۹ ستاره تشخيص داده شده اند و به دو دسته تقسيم مي شوند: عريض و باريک.وجود اين حلقه ها ارتباط مستقيمي با تشکيل سيارات در يک منظومه ي ستاره اي دارد.وجود لبه هاي تيز بيروني در يک کمربند باريک (مانند کمربند کوييپر) نشان دهنده ي وجود همدمي ستاره مانند براي ستاره ي اصلي است که به طور مداوم ، لبه ي بيروني کمربند را تميز مي کند.درست مانند تاثير اقمار بر لبه هاي حلقه هاي زحل و اورانوس.

توضيحات جنبي مرتبط:

دو مورد تازه کشف شده از کمربندهايي مانند کمربند کوييپر به دور دو ستاره ي نزديک به ما

اخترشناس محقق ، "پل کالاس" ، استاد اخترشناسي "جيمز گراهام" و "مايکل فيتزجرالد" از دانشگاه برکلي در کاليفرنيا به همراه "مارک کلامپين" از مرکز فضايي گودارد ، اين کشف و نتايج آن را در ۲۰ ژانويه در مقاله اي در مجله ي اخترفيزيک گزارش کردند.

با کشف اين حلقه ها که هر کدام در حدود ۶۰ سال نوري از ما فاصله دارند ، تعداد ستاره هاي شناخته شده که چنين کمربندهايي به دور آنها رصد شده است به ۹ عدد مي رسد.با اين حال ، اين دو مورد جديد از اين نظر با بقيه متفاوتند که سن آنها به اندازه اي است (۳۰۰ ميليون سال) که شکل و ترکيب آنها به مرحله ي پايداري رسيده است.مانند منظومه شمسي ما که داراي مدارهاي سياره اي و حلقه هايي پايدار از مواد و غبار است و ۶/۴ ميليارد سال سن دارد. هفت مورد ديگر ، به غير از خورشيد ، بين ده ها ميليون تا ۲۰۰ ميليون سال سن دارند که در مقياس سن خورشيد ما جوان محسوب مي شوند.همچنين جرم اين دو مورد به جرم خورشيد بسيار نزديک است.

"کالاس" محقق اصلي اين پروژه مي گويد:" اينها مسن ترين حلقه هاي مشاهده شده هستند و اهميت آنها از اين جهت است که شکل کمربند کوييپر را از بيرون منظومه شمسي به ما نشان مي دهند.انتظار مي رود که در اطراف اين ستاره ها مناطق قابل سکونت که احتمال وجود حيات در آنها مي رود يافت شود."

"اکثر کمربند ها به علت پرنور بودن ستاره ي مرکزي قابل رويت نيستند ، اما دقت و حساسيت بالاي دوربين پيشرفته ي تلسکوپ فضايي هابل ما را قادر ساخت تا جلوي نور ستاره ي مرکزي را گرفته و سپس به دنبال حلقه ها بگرديم." "کالاس" در دو سال گذشته دو مورد ديگر از اين نوع کمربندها را کشف کرده است (AU- ميکروسکوپ و فم الحوت) و همچنين جزييات ستاره هاي حلقه دار ديگر را مطالعه کرده است.

کالاس مي گويد:" ما در مورد ۱۰۰ ستاره ي ديگر نيز ، تابش هاي اضافي فروسرخ ،علاوه بر تابش خود ستاره ،دريافت کرده ايم که به احتمال زياد از غبار اطراف ستاره تابش شده است.بخش سخت کار ،به دست آوردن تصاويري است که اطلاعات فضايي به ما بدهد.پس از دو دهه که از کشف اين حلقه ها مي گذرد ، ما به تازگي موفق به رصد آنها شده ايم و اين موفقيت را مديون تلاش هاي انجام شده براي ارتقاي ابزارهاي تلسکوپ هابل هستيم."

مدل سازي هاي کوچک نشان داده اند که کمربند هاي کشف شده در دو دسته قرار مي گيرند: کمربندهاي عريض ، به پهناي بيش از ۵۰ واحد نجومي و کمربندهاي باريک با پهناي ۲۰ تا ۳۰ واحد نجومي به همراه لايه ي تيز بيروني (مانند کمربند کوييپر در منظومه ي شمسي ما). يک واحد نجومي فاصله ي متوسط بين زمين و خورشيد (در حدود ۱۵۰ ميليون کيلومتر) است.کمربند کوييپر در منظومه شمسي از مدار نپتون در فاصله ي ۳۰ واحد نجومي از خورشيد آغاز شده و تا فاصله ي ۵۰ واحد نجومي ادامه مي يابد.اکثر کمربند هاي کشف شده منطقه اي خالي در وسط خود که در آنها احتمالا سيارات موجودند و عامل اصلي تيز بودن لبه هاي داخلي در بيشتر کمربند ها مي باشند.

کالاس و گراهام پيش بيني مي کنند که ستاره هايي که کمربند دور آنها ، لبه هاي خارجي تيز دارند ،داراي همدمي هستند (احتمالا يک ستاره يا يک کوتوله ي قهوه اي) که مانع گسترش اين کمربند ها به سمت خارج مي شوند.مانند قمرهاي زحل که لبه هاي حلقه هاي اين سياره را شکل مي دهند.

کالاس مي گويد:"طرز تشکيل حلقه ها به دور يک ستاره مي تواند مانند شکل گرفتن حلقه به دور يک سياره باشد." تنها يکي از ۹ ستاره ي داراي کمربند شناخته شده داراي همدم است اما هنوز تحقيقات دقيق براي کشف همدم کم نور در اطراف موارد ديگر صورت نگرفته است. او پيشنهاد مي کند که يک ستاره ي سرگردان در هنگام عبور از نزديک ستاره ي اصلي ، لبه هاي صفحه ي تشکيل سيارات را شکل داده است اما هنوز وجود يک همدم براي جلوگيري از پخش و خارج شدن مواد مانند سيارک ها و دنباله دار ها لازم است.اگر اين حرف درست باشد ، به معناي آن است که خورشيد نيز بايد داراي همدمي باشد که مرزهاي تيز کمربند کوييپر را شکل داده است.اين ستاره ي همدم توسط استاد فيزيک دانشگاه برکلي ، "ريچارد مولر" پيشنهاد شده اما هنوز مدرکي بر وجود اين همدم به دست نيامده است.

کالاس مي گويد:"ما به طرز عجيبي در مورد نزديک ترين نمونه از اين کمربند ها (کمربند کوييپر در منظومه ي شمسي ) کمترين اطلاعات را در دست داريم.مهم ترين مسئله اين است که بدانيم غبار در کمربند کوييپر دقيقا تا چه فاصله اي از خورشيد گسترش يافته است.هنگامي که اين اطلاعات بدست آمد ، مي توانيم کمربند کوييپر را به طور دقيق و مشخص در يکي از دو دسته ي عريض و باريک قرار دهيم."

اين تحقيق در سال ۲۰۰۲ آغاز شد و پس از دو سال مطالعه بر روي ۲۲ ستاره در سپتامبر ۲۰۰۴ پايان يافت.ستاره هاي داراي کمربند ، دو ستاره در رده هاي طيفي K و F با عمر ۱ ميليارد و ۳۰۰ ميليون سال بودند."يکي از دو ستاره از رده طيفي K و ديگري F است.احتمال شکل گرفتن حيات در اطراف اين دو ستاره بيشتر از ستاره هاي پرجرم و کم عمر مانند بتا-حجار و فم الحوت مي باشد." ستاره ي رده K نسبت به بتا-حجار (اولين ستاره ي شناخته شده ي داراي کمربند) و AU-ميکروسکوپ ،که کالاس در سال گذشته آن را کشف کرده است ، مسن تر به نظر مي رسد.بتا-حجار و AU-ميکروسکوپ در حدود ۱۰ ميليون سال سن دارند.

کمربند کشف شده در اطراف ستاره ي رده F ، کمربندي باريک مانند حلقه ي دور ستاره ي فم الحوت است که کالاس در اوايل سال گذشته آن را ثبت کرد.اين کمربند به دور ستاره ي F ، داراي لبه ي خارجي بسيار تيز در فاصله ي ۱۰۹ واحد نجومي از ستاره ي مرکزي است.اين کمربند از فاصله ي ۶۰ واحد نجومي آغاز مي شود و در فاصله ي ۸۳ واحد نجومي به حداکثر چگالي خود مي رسد.

کالاس مي گويد:"اگر ما بتوانيم منشا لبه هاي تيز بيروني کمربند به دور ستاره ي رده F را کشف کنيم ، طرز شکل گيري و تاريخچه ي منظومه ي شمسي براي ما روشن تر خواهد بود."

اين تحقيق با کمک هاي ناسا به وسيله ي موسسه علوم تلسکوپ فضايي حمايت شده است.

[Annapaquin]

اخترشناسان به تازگي ، به شباهت بسيار زياد يکي از سيارک هاي تروا به نام پاتروکلوس به يک دنباله دار پي برده اند.اين سيارک که در اصل از دو سيارک کوچکتر تشکيل شده و يک سيستم دوتايي را به وجود آورده است ، در مدار مشتري به دور خورشيد مي گردد.


توضيحات جنبي مرتبط:
گروهي بين المللي به رهبري "فرانک مارچيس" از دانشگاه برکلي ،از طريق رصد هاي انجام شده به وسيله ي رصدخانه ي "کک" در هاوايي ،ترکيب و چگالي سيارک پاتروکلوس را بررسي و به شباهت بسيار زياد آن به دنباله دارها پي بردند.ترکيبات اين سيارک که چگالي آنها کمتر از آب است بيشتر از يخ آب تشکيل شده اند.

تصويري خيالي از سيارک دوتايي پاتروکلوس

سيارک هاي تروا که پاتروکلوس نيز يکي از آنهاست ، دسته اي از سيارک ها هستند که بر روي مدار مشتري ، ۶۰ درجه عقب تر و ۶۰ درجه جلوتر از اين سياره حرکت کرده و به دور خورشيد مي گردند.محل قرار گرفتن اين سيارک ها ، نقاط پايدار (نقاط لاگرانژي) سيستم مشتري-خورشيد هستند.نظريه پردازان بر اين باورند که سيارک هاي تروا در ابر اوليه منظومه شمسي و هم زمان با بقيه ي اجرام صلب اين منظومه شکل گرفته اند.تاکنون ، بيش از هزار عدد از اين سيارک ها کشف شده اند.اين سيارک ها نسبتا کم نور و کوچک هستند و اين باعث مي شود تا مطالعه بر روي آنها حتي از طريق بزرگ ترين تلسکوپ هاي موجود بر روي زمين مشکل گردد.

فن آوري جديدي که در آن از ليزرهاي سديم براي تصحيح تصاوير گرفته شده از روي زمين و حذف اثر جو بر روي اين تصاوير استفاده مي شود ، دانشمندان را قادر ساخته است تا کشف اخير را انجام دهند.اين فن آوري که "اپتيک ليزري ستاره" (LGS-AO) ناميده شده است ، جزئيات دقيقي را از سيارک ها براي دانشمندان آشکار مي سازد.اين سيستم که بر روي تلسکوپ ۱۰ متري کک نصب شده، اثرات جو بر روي تصاوير گرفته شده از آسمان را به خوبي حذف کرده و بهترين تصاوير فروسرخ را تهيه مي کند.

دکتر "ديويد لومينيان" ،سرپرست عمليات علمي سيستم LGS-AO در رصدخانه ي کک مي گويد:" تلسکوپ هاي فضايي ابزارهاي فوق العاده اي براي رصد اجرام دوردست منظومه شمسي مي باشند.اما تلسکوپ هاي بزرگ بر روي زمين که با اين فن آوري مجهز شده اند ، هم توانايي جمع آوري نور بيشتري دارند و هم جزئيات دقيق تري از اجرام دور دست را نشان مي دهند.اين فن آوري که بر روي تلسکوپ هاي زميني نصب مي شود ، به ما امکان مي دهد تا اجرام کوچک تر و کم نورتري را در منظومه شمسي مشاهده کنيم.مانند سيارک پاتروکلوس يا اجرام دورتر از پلوتون.با استفاده از اين فن آوري جديد ،اکتشاف هاي متعددي در آينده نزديک صورت خواهند گرفت."

سيارک هاي تروا که بر روي مدار مشتري به دور خورشيد مي گردند.

دانشمندان در گذشته ، سيارک پاتروکلوس را به عنوان يک جسم به قطر ۱۵۰ کيلومتر مي شناختند اما رصد هاي اخير به وسيله ي تلسکوپ شمالي "جميني" در هاوايي نشان داده است که اين سيارک از دو جسم تقريبا هم اندازه تشکيل شده است و در اصل يک سيستم دوتايي است.گروه تحقيقاتي به رهبري دکتر مارچيس ، قطر اين اجسام را ۷۰ و ۷۶ کيلومتر اندازه گيري کردند.اين دو جسم به دور مرکز جرم خود با دوره تناوب ۴ روز در گردشند و فاصله ي آنها از يکديگر ۶۸۰ کيلومتر است.اسامي اين دو جسم به نام قهرمانان داستان ايلياد هومر انتخاب شده اند.نام اين مجموعه دوتايي، پاتروکلوس ،نام بهترين دوست آشيل ،قهرمان يوناني در جنگ تروا و مهم ترين شخصيت داستان ايلياد هومر است.

دانشمندان بر اين عقيده اند که تعداد سيارک هاي تروا تقريبا با تعداد سيارک هاي موجود در کمربند سيارک ها در بين مدار مريخ و مشتري برابر است.اما مطالعه ي اين اجرام به علت کم نور بودن آنها بسيار دشوار است.دکتر مارچيس مي گويد:" سيستم LGS-AO موفقيت بزرگي در رصدهاي انجام شده از روي سطح زمين به شمار مي رود.با چنين قابليتي ، ما مي توانيم اجرام بسيار کوچک و دور منظومه شمسي را بررسي کنيم."

از آنجا که برخورد اجرام کوچک با يکديگر در منظومه شمسي تنها هنگامي رخ مي دهد که سرعت اجسام بسيار بالا باشد و چنين برخوردهايي ،خرده سنگ ها و غبار فراوان از خود به جاي مي گذارند ، احتمال اينکه سيارک پاتروکلوس بدين طريق شکل گرفته باشد بسيار اندک است.پس اين سوال اساسي مطرح مي شود که چنين سيارکي با ماهيت دوتايي چگونه به وجود آمده است.

بر اساس نتايج بررسي هاي اخير بر روي اين سيارک ، دانشمندان نظريه هايي در مورد شکل گيري اين سيارک در منظومه شمسي اوليه و در حدود چهار نيم ميليارد سال پيش ارائه کرده اند.پاتروکلوس مي تواند همانند اجرام موجود در کمربند کويي پر (منطقه اي از منظومه شمسي در خارج مدار نپتون) در زمان شکل گيري منظومه شمسي به وجود آمده باشد.شبيه سازي ها نشان مي دهند که سيارات گازي غول پيکر در اوايل پيدايش منظومه شمسي به سمت خارج حرکت کرده و اجرام موجود در نزديک خود را از صفحه ي منظومه شمسي پاک کرده اند.در اين ميان ، تعدادي از اين اجرام در نقاط پايدار سيستم مشتري-خورشيد (نقاط لاگرانژي) به دام افتاده اند.نقاط لاگرانژي مناطقي از يک مدار مي باشند که در صورت قرار گرفتن جسم سوم در آنها ،اين اجسام تا ابد پايدار مانده و به دور مرکز جرم مشترک سه جسم مي گردند.

داستان پاتروکلوس از اين نيز پيچيده تر است : هنگامي که پاتروکلوس ميليارد ها سال پيش به گرانش فوق العاده عظيم مشتري برخورد کرد ،نيروهاي گرانشي قوي اين سياره مي تواند اين سيارک را به دو نيم کرده باشد.به اين اثر "شکاف جذر و مدي" مي گويند.

دکتر مارچيس مي گويد:"پاتروکلوس شباهت هايي به سيارک هاي دوتايي در نزديکي زمين از خود نشان مي دهد.سيارک هاي دوتايي نزديک به زمين بر اثر نزديک شدن به يک سياره و به علت اثر "شکاف جذر و مدي" به دو نيم شده اند.نتايج نشان مي دهند که يک سيارک تروا مانند سيارک پاتروکلوس نيز مي تواند به همين شکل و بر اثر نزديک شدن به مشتري نصف شده باشد.اين داستان براي سيارک هاي دوتايي موجود در کمربند سيارک ها که اجزاي آنها معمولا با يکديگر هم اندازه نيستند برقرار نيست."

[Annapaquin]

سه گروه بين المللي براي کشف کم جرم ترين سياره فراخورشيدي شناخته شده متحد شده اند.جرم اين سياره بين ۳ تا ۱۱ برابر جرم زمين و به احتمال بسيار زياد در حدود ۵/۵ برابر جرم زمين است. کم جرم ترين سياره فراخورشيدي شناخته شده قبل از کشف مورد جديد،سياره اي به جرم ۵/۷ برابر جرم زمين بود.


توضيحات مرتبط:
سياره تازه کشف شده سومين سياره فراخورشيدي کشف شده توسط پديده "همگرايي گرانشي" است. همگرايي گرانشي اثري است که در هنگام هم خط شدن دو جرم در فضا و زمين اتفاق مي افتد و توسط نظريه نسبيت عام اينشتين پيش بيني شده است. در اين پديده هنگامي که دو جرم از ديد ناظر زميني پشت سر هم قرار مي گيرند، جرم نزديک تر پرتو هاي نور جرم پشتي را به طور تصادفي به سمت زمين انحراف مي دهد و باعث پرنور تر شدن جسم پشتي از ديد ناظر زميني مي گردد.

در اين مورد ، يک کوتوله سرخ از جلو يک ستاره پس زمينه عبور و در نقش يک عدسي گرانشي عمل کرد. گرانش اين کوتوله سرخ مقداري از نور ستاره زمينه را به سمت زمين هدايت کرد و باعث شد تا ستاره پس زمينه سه برابر پرنورتر به نظر رسد و سپس در بازه زماني يک ماه و نيم دوباره نور آن کم شود و به حالت عادي بازگردد. سياره موجود به دور کوتوله سرخ به صورت يک عدسي دوم عمل کرد و باعث شد تا کوتوله سرخ به مدت ۳۰ ساعت به مقدار بسيار جزئي پرنورتر به نظر رسد. در اصل پديده همگرايي گرانشي دو بار، يک بار توسط کوتوله سرخ و بار دوم توسط سياره موجود در اطراف کوتوله سرخ، اتفاق مي افتد.

اخترشناسان هيچ گونه اطلاعات مستقيمي در مورد ترکيب سياره فراخورشيدي تازه کشف شده ندارند. اما با توجه به جرم و دماي سطحي کم آن، اين سياره به احتمال زياد، بيشتر از يخ و سنگ تشکيل شده و داراي جوي رقيق است. اين تصويرگر، سياره مورد نظر را به صورت نمونه بزرگ شده اي از پلوتون به تصوير کشيده است.

گروه OGLE ،جويندگان ريز عدسي هاي گرانشي، به سرپرستي "آندرزي اودالسکي" از رصدخانه دانشگاه ورشو در لهستان ، براي اولين بار متوجه شد که ستاره پس زمينه مدتي کوتاه پرنور و سپس کم نور مي شود.OGLE اين موضوع را به اطلاع دو گروه ديگر به نام هاي PLANET و MOA رساند و هر سه گروه شروع به بررسي ستاره توسط تلسکوپ ها در سرتاسر دنيا کردند. آنان افزايش واضحي را در روشنايي ستاره تشخيص دادند. هنگامي که ستاره زمينه در حال کم نور شدن بود ، گروه ها پرنور شدن و کم نور شدن کوتوله سرخ در يک بازه ۳۰ ساعته که توسط سياره موجود در اطراف آن ايجاد شده بود را مشاهده کردند. اين سياره سپس OGLE-۲۰۰۵-BLG-۳۹۰Lb ناميده شد. گروه PLANET به سرپرستي "ژان فيليپ بوليو" از موسسه اخترفيزيک پاريس حساس ترين و مهم ترين رصد ها را در اين کشف در تاريخ ۹ و ۱۰ اوت انجام دادند.

"اسکات گادي" از مرکز اخترفيزيک هاروارد-اسميت سوني و محقق پديده همگرايي گرانشي مي گويد:"وجود اين سياره بسيار بديهي است و در اطلاعات به دست آمده از چندين رصد قابل تشخيص است."

متاسفانه ، روش همگرايي گرانشي ،سياره و ستاره مادر را فقط با استفاده از گرانش آنها تشخيص مي دهد. تنها چيزي که مي توان در مورد آنها گفت اين است که اين سيستم در حدود ۲۲۰۰۰ سال نوري در جهت مرکز کهکشان از ما فاصله دارد و سياره در حدود ۶/۲ واحد نجومي (فاصله زمين تا خورشيد) از ستاره مادر فاصله دارد. يعني اگر اين سياره در منظومه شمسي ما قرار داشت در کمربند سيارک ها واقع مي شد و به احتمال زياد داراي دوره تناوب ۱۰ سال به دور ستاره ي مادر است.از آنجا که ستاره فقط يک درصد انرژي تابشي خورشيد را تابش مي کند، اين سياره بايد دماي سطحي در حدود ۲۲۰- درجه سانتي گراد داشته باشد که به طور قطع براي وجود حيات بر روي آن بسيار سرد است.

"بوليو" مي گويد:"در حالي که دو سياره ديگر کشف شده توسط همگرايي گرانشي چند برابر جرم مشتري را دارند، کشف سياره اي با ۵ برابر جرم زمين -که بسيار سخت تر از کشف سيارات پر جرم تر است- نشانه آن است که اين سيارات کم جرم نسبتا فراوان هستند."

يکي از اعضاي تيم PLANET ، "ديويد بنت" از دانشگاه "نوتر دام" مي گويد:"اگر سيارات هم جرم مشتري به اندازه سيارات کم جرم فراوان بودند ، با توجه به مشکل تر بودن کشف سيارات کم جرم ، تا به حال تعداد بسيار بيشتري از سيارات پر جرم (هم جرم مشتري) بايد کشف مي شدند." اين کشف به اين معناست که ستارگان کم جرم مانند کوتوله هاي سرخ به احتمال بسيار زياد داراي سيارات کم جرم تري نيز هستند. اين نتيجه ،پيش بيني هاي نظريه پردازان در مورد شکل گيري سيارات را تاييد مي کند.

اين منحني نوري ترکيبي از اطلاعات به دست آمده از نورسنجي هاي انجام گرفته توسط سه گروه مختلف است. اين نمودار، پرنور شدن ستاره پس زمينه تا رسيدن آن به يک بيشينه در ۳۱ ژوييه را نشان مي دهد. اين پرنور شدن توسط پديده همگرايي گرانشي به وسيله ستاره اي در بين راه ايجاد شده است.۱۰ روز بعد ، ستاره پس زمينه در مدت کوتاه ۳۰ ساعت دوباره پر نور شد(بخش بالا سمت راست تصوير) و دليل آن ، جرم يک سياره در مداري به دور ستاره نزديک تر است.

همگرايي گرانشي در حال حاضر تنها روش براي يافتن سيارات فراخورشيدي با جرمي در حدود جرم زمين است."گادي" مي گويد:"قدرت اين روش در فقط پيدا کردن سيارات نيست.قدرت اين روش در اين است که اخترشناسان را قادر مي سازد تا اطلاعات مفيدي از سيستم هاي سياره اي بيابند و سياراتي را که با هيچ يک از روش هاي ديگر قابل تشخيص نيستند ،کشف کنند."

سه گروه انجام دهنده اين تحقيق از ۷۳ اخترشناس با ۱۲ مليت مختلف تشکيل شده اند. کشف سياره قبلي توسط پديده همگرايي گرانشي با مشارکت مستقيم منجمان آماتور در نيوزلند انجام شد. با وجود اين ، کشف جديد به طور کامل با استفاده از اطلاعات حرفه اي انجام شده است. گادي مي گويد:"اين سياره نيز مي توانست توسط منجمان آماتور تشخيص داده شود."

[Annapaquin]

برخی از عوارض بی نظیر و باشکوهی که امروز بر سیاره سرخ می بینیم نشان از وجود یخچال های طبیعی در گذشته این سیاره دارد، اما منشا این یخ چه بوده است؟



توضيحات جنبي مرتبط:

تصوير پرسپکتيو مدارگرد مارس اکسپرس از دهانه ساعت شني که تصور مي شود از ناپديد شدن يخچالها در اين منطقه به جا مانده است.

گروه بین المللی از دانشمندان، در طی یک شبیه سازی پیچیده از جو مریخ، به این نتیجه رسیده اند که یخچال هایی که در گذشته نزدیک در عرضهای جنوبی، که اکنون در نزدیکی استوای مریخ قرار دارند، شکل گرفته اند (و از نظر زمین شناسی "تازه" به نظر می رسند) ممکن است بر اثر بارش هایی از ذرات یخ آب از جو به وجود آمده باشند.
علاوه بر این، نتایج این شبیه سازی نشان می دهد که مکان های پیش بینی شده برای یخچال ها، به طور فراگیری با مکان بقایای به جا مانده از یخچالهای نزدیک استوای مریخ مطابقت می کنند.
چندین سال است که وجود، سن و شکل این بقایا باعث به وجود آمدن سوالات بسیاری در مجامع علمی در مورد تشکیل این یخچالها و شرایط سطح سیاره در زمان شکل گیری آنها شده است.

برای آزمایش فرضیه های موجود، آقای فراسواز فورگت از دانشگاه پاریس و یکی از محققان پروژه مارس اکسپرس سازمان فضایی اروپا تصمیم گرفت تا در برنامه کامپیوتری پیش بینی آب و هوای سراسری مریخ که اکنون برای بررسی و شبیه سازی تحولات جوی سیاره استفاده می شود، " زمان را به عقب برگرداند."

برای شروع، فورگت و همکارانش فرض کردند که کلاهک یخی قطبی شمالی، همچنان منبع یخ سیاره بوده و همچنین محور گردش سیاره به دور خود، نسبت به صفحه مداری ۴۵ درجه انحراف داشته است. این فرض، نشان می دهد که محور گردش سیاره نسبت به حالت کنونی اش ( ۲۵ درجه) بیشتر منحرف بوده است. البته این مسئله در تاریخ زمین شناختی مریخ بسیار متداول بوده و نوسان تمایل محوری سیاره (رقص محوری) آن را بارها به تمایل ۴۵ درجه رسانده است. در حقیقت این اتفاق آخرین بار پنج و نیم میلیون سال پیش نیز افتاده است.

همان طور که انتظار می رفت، با چنین انحراف محوری، دریافت انرژی بیشتر از خورشید در طول تابستان قطب شمال، باعث افزایش تصعید یخ قطبی و تشکیل یک چرخه آبی وسیع شده است که نسبت به وضعیت امروز مریخ بسیار شدید به نظر می رسد. شبیه سازی ها نشان داد که نزولات یخ آب با آهنگی بین ۳۰ تا ۷۰ میلی متر در سال در چند ناحیه در کناره های کوهستان الیسیوم، المپ و ۳ آتش فشان فلات تارسیس انباشته می شده است. بعد از چند هزار سال، این یخ می توانسته یخچال هایی با ضخامت صدها متر را تشکیل دهد.

وقتی که گروه شکل و مکان یخچال های شبیه سازی شده را با نشانه های بر جامانده از یخچال ها در دامنه کوه های تارسیس ( یکی از ۳ مکان اصلی در مریخ که بقایای یخچالها پیدا شده اند) مقایسه کرد، نتیجه ای بسیار عالی به دست آمد. به طور خاص، حداکثر انباشتگی حاصل از یخچال ها در کناره های کوه های آرسیا و پاوُنیس پیش بینی شده بود و این در واقع همان مکانی است که بقایا واقعا دیده می شوند.

در این شبیه سازی، گروه توانست علت و چگونگی انباشته شدن یخ را (میلیونها سال پیش) در مجاور کوه های منطقه تارسیس دریابد. در آن زمان، بادهایی ( که به طور ثابت در تمام طول سال می وزیده اند) همانند بادهای موسمی زمینی باعث بالا رفتن هوای پرآب در نزدیکی کوه های آرسیا و پاوُنیس می شده اند. همچنان که این توده هوا در ارتفاعات جو ده ها درجه سرد می شده، آب متراکم شده و ذرات یخ را تشکیل داده است (ذرات بزرگتر از آنچه هم اکنون در ابر های بسیار رقیق منطقه تارسیس می بینیم). سپس این ذرات روی سطح سیاره می باریدند.

سه منطقه بارز در مريخ شامل کوهستان غولپيکر المپ، فلات تارسيس، و حوزه پست هلاس محل پيدايش يخچالهاي طبيعي در گذشته نه چندان دور مريخ بوده اند.

کوه های دیگر، همانند المپ، این بقایا را در مقیاس کوچکتری نشان می دهند، زیرا با توجه به شبیه سازی ها، آنها فقط در طول تابستان قطب شمال در معرض بادهای موسمی مریخی و توده های پرآب هوا بوده اند.

آن طور که فورگت اضافه می کند " احتمالا کلاهک قطبی شمالی تنها منبع آب در طول انحراف محور شدید سیاره نبوده است. به همین علت ما شبیه سازی کامپیوتری را با این فرض که یخ در در قطب جنوب نیز موجود باشد تکرار کردیم. انباشتگی یخ همچنان در منطقه تارسیس دیده می شد، اما این بار در شرق حوزه هلاس، که گودالی عظیم به عمیق ۶ کیلو متر است، دیده شد." بدین ترتیب می توان منشا ناحیه بزرگ دیگری را که پوشش سطحی آن نشان دهنده وجود یخچالهای قدیمی است (منطقه شرقی حوزه هلاس ) توضیح داد.

شبيه سازي بارش يخ آب و شکل گيري يخچال در بخش شرقي حوزه هلاس در مريخ.

حوزه هلاس در واقع آن قدر عمیق است که می تواند نیرویی را مانند باد شمالی، بر یال شرقی خود القا کند که این نیرو بخار آب تصعید شده از کلاهک جنوبی در طی تابستان را به سمت یال می برد. وقتی که توده هوای پرآب به جریان های عظیم هوای سرد در کناره های شرقی برخورد می کند، چگالیده می شود و ذرات یخ را شکل می دهد. این ذرات بر روی سطح نشسته و یخچال ها را به وجود می آورند.

با وجود این دانشمندان هنوز نتوانسته اند بقایای یخچالها در منطقه Deuterolinus-Protonilus Mensae را به همین صورت توضیح دهند. به همین دلیل دانشمندان در پی فرایندهای دیگری برای توجیه پیدایش یخچالها در دوران اخیر زمین شناختی مریخ هستند. به طور مثال مشاهدات کوه المپ با استفاده از دوربین استریو دقیق مدار گرد مارس اکسپرس نشان می دهد که حرکت آب از زیر به روی سطح سیاره در این منطقه در پی گرمای درونی می توانسته سبب یخچال های این منطقه شده باشد. زیرا آب گرم شده به سطح سرد رسیده و یخچالهای عظیمی را تشکیل داده است.

برگرفته از: خبرنامه الکترونیک انجمن نجوم آمریکا

[Annapaquin]

گروهی از دانشمندانی از موسسه فن آوری کالیفرنیا (کلتک) ، موسسه تحقیقاتی ساود وست و دانشگاه چارلز در جمهوری چک موفق به کشف رابطه ای میان خرد شدن یک سیارک در کمربند اصلی سیارک ها و نشست انبوه غبار میان سیاره ای بر زمین شدند.


توضيحات جنبي مرتبط:

نمونه های رسوبی که از بستر اقیانوس ها برداشته شده نشانگر این مطلب است که میلیون ها سال پیش، زمین با انبوهی از ذرات غبار میان سیاره ای سطح زمین را پوشانده اند. مطابق شبیه سازی های رایانه ای این ذرات حاصل خرد شدن سیارک بزرگی در کمربند اصلی سیارکها بوده اند (کمربند سیارکها قلمرو اجرامی از اندازه دانه های شن گرفته تا خرده سیاره های چند صد کیلومتری است که در حد فاصل مدار سیاره مریخ و مشتری قرار دارند).

ذرات غبار میان سیاره ای از بقایای برخورد میان سیارک ها و مواد خارج شده از دنباله دارها تشکیل شده اند، و فقط در ابعاد چند میکرون اند. این ذرات به سوی خورشید در حرکت اند و در این مسیر گرفتار میدان گرانشی سیارات از جمله زمین می شوند و بر سطح زمین سقوط می کنند . در حال حاضر سالانه بیش از ۲۰۰۰۰ تن از این ذرات بر زمین سقوط می کند ولی این مقدار باید تابع برخورد سیارک ها و ظهور دنباله دارهای فعال باشد .
با بررسی رسوباتی (در بستر دریا) که حاوی ذرات میان سیاره ای اند می توان دوره هایی را در منظومه شمسی کشف کرد که برخوردهای عظیمی سبب از هم پاشیدن سیارک های بزرگ و انتشار انبوه غبار در منظومه شده است.

آشکار سازی مستقیم ذرات میان سیاره ای در رسوبات به دلیل اندازه کوچک و مقدار کم آنها و همچنین مخلوط شدن آنها با مواد زمینی کار دشواری است. این مواد در خود مقدار قابل توجهی هلیم ۳ ( یکی از ایزوتوپ های نادر هلیوم ) را دارند. طی یک دهه گذشته پروفسور کن فارلی توجه خود را به اندازه گیری مقدار هلیوم ۳ در رسوبات اقیانوسی تشکیل شده در ۷۵ میلیون سال پیش معطوف کرده است تا به بررسی تغییرات غبار میان سیاره ای بپردازد.

اخیرا فارلی مقدار قابل ملاحظه ای ( بیش از حد مجاز ) هلیوم ۳ را در بعضی از رسوبات با قدمت ۲/۸ میلیون سال یافته است . این مطلب حاکی از آن است که میزان غبار میان سياره ای به طور ناگهانی تا ۴ بار افزایش یافته و سپس طی ۵/۱ میلیون سال تا حال عادی پیش از آن کاهش یافته است. برای حصول اطمینان از این که مقدار اندازه گیری شده به صورت تصادفی در یک ناحیه از بستر دریا نبوده است، دو محل متفاوت کنکاش شد، یکی اقیانوس هند و دیگری اقیانوس آرام و نتایج در هر دو یکسان بود.

فارلی افزود: "هلیوم ۳ پیدا شده در رسوبات بقایای برخورد عظیمی است که ۲/۸ میلیون سال پیش در کمربند سیارکها رخ داده است. این پدیده یکی از بزرگترین برخوردهای غبار ساز در طی ۸۰ میلیون سال اخیر بوده است.

برای پیدا کردن منبع این ذرات، دکتر ویلیام اف بوتکه و دیوید نسورنی از بخش مطالعات فضایی در موسسه تحقیقاتی ساود وست به بررسی خوشه های سیارکی پرداختند که که در مدارهایی مشابه اند و به نظر حاصل از هم پاشیدن سیارکی بزرگ اند. به گفته بوتک "اگرچه در کمربند اصلی سیارک، برخورد میان این اجرام امری بسیار طبیعی و متداول است، بسیار نادر است که سیارک بزرگی در این میان بر اثر یکی از این برخوردها از هم بپاشد."

این گروه خوشه ای از خرده سیارک ها را که از لحاظ سن ، اندازه و دیگر پارامترها نامزدهای مناسبی یرای بقایای سيارک مادری اند که از هم پاشیدن آن سبب دوره زمین غبار آلود شده را مشخص کردند. با دنبال کردن مدار این خرده سیارک ها در گذشته و با استفاده از مدل های کامپیوتری این گروه دریافتند که این خرده سیارکها ۲/۸ میلیون سال پیش در یک جهت مداری کاملا مشترک در فضا حرکت می کرده اند. دانشمندان نام سیارک مادر را وریتاس گذاشته اند و قطر آن را حدود ۱۶۰ کیلومتر می دانند. ورتیاس به صورت مهیبی تکه تکه شده است و این یکی از بزرگترین برخوردهای سیارکی در طی ۱۰۰ میلیون سال اخیر بوده است.

بررسی های نهایی با شبیه سازی رایانه ای جا به جایی ذرات به جای مانده از سیارک وریتاس نشان داد که این حادثه می توانسته سیل عظیمی از غبار میان سیاره ای را به سوی زمین روانه کند.

[Annapaquin]

دانشمندان به تازگي به اطلاعات جديدي درباره گردش سيارات به دور غول هاي عظيم قرمز و به وجود آمدن حيات در سيارات دست يافتند. به گزارش سرويس «علمي» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، مرگ ستارگان غول پيكر قرمز (Red Giant Stars) ممكن است آغازگر به وجود آمدن سيارات يخي باشد. سيارات منجمد و يخي و قمر هايشان ممكن است ناگهان باعث فراهم آمدن يك منطقه براي به وجود آمدن حيات باشدو درخشش ستارگان، دليل وجود داشتن زندگي و حيات در گذشته است. تصورات قبلي درباره جست‌وجو براي يافتن حيات در منظومه‌هاي بزرگ مستثناي اين مناطق بود. يك تيم بين المللي از منجمان و ستاره‌شناسان ارزيابي مي‌كنند كه به وجود آمدن حيات جديد در اطراف يك ستاره غول پيكر قرمز امكان‌پذيرست. دكتر «برونز لوپز» از رصدخانه «لاكتر» در فرانسه مي‌گويد: «نتايج حاصل به ما نشان داده است كه جست‌وجو و اكتشافات براي وجود حيات در خارج از منظومه ما و كره زمين بايد سياراتي در اطراف ستارگان پيرتر وجود داشته باشد تا اين احتمال بيشتر شود.» دكتر لوپز و همكارانش حدس مي‌زنند كه بيشتر از 150 ستاره قرمز غول پيكر به اندازه كافي نزديكند و در فاصله 100 سال نوري از زمين قرار دارند. يك سال نوري فاصله اي است كه در يك سال بايد در سفر بود و در واقع شش تريليون مايل! به گزارش ايسنا، يكي از راه هاي موفقيت آميز زمين در فراهم آمدن زندگي و حيات روي آن مكاني است كه در فاصله از خورشيد دارد و به دور آن مي‌گردد و قابل سكني است. اين محيط تقاطع هاي سطح از منظومه شمسي براي ايجاد كردن يك مرز پيرامون جايي است كه آب مي‌تواند به عنوان يك ماده روان و سيال در منظومه شمسي ما وجود داشته باشد. زمين به خوبي در منطقه‌اي از حيات قرار گرفته و خورشيد ما در حال بزرگ شدن است و روزي به يكي از ستاره‌هاي غول پيكر قرمز (Red Giant Stars) تبديل خواهد شد. در آن روز بخش قابل سكناي آن با آن منبسط مي‌شود، دگرگوني‌هاي مناطق مختلف هر كجا كه آب مايع و سيال باشد مي‌تواند به بيرون بريزد و حيات و توانايي زندگي در روي آن متوقف و روي سياره اي ديگر شروع شود. مريخ بقاياي يك دنياي يخ زده است. اين موضوع را به راحتي مي‌توان از جو نازك مريخ فهميد. هر چند كه خورشيد يك ستاره غول پيكر قرمز مي‌شود. به گزارش ايسنا از پارس‌اسكاي، طي چندين بيليون سال بعد از زمان حال، مريخ ممكن است رويدادي براي به وجود آمدن مياني باشد؛ يعني مريخ شايد در آكنده قابل سكني براي بيليونها سال باشد. بنابراين حيات مريخي ممكن است در عرض چندين ثانيه اتفاق افتد. دكتر ويليام دانچي در مركز پرواز «گنارد» ناسا در «گرين بلت» گفت:«در سال 2003 علائمي از مريخ دريافت شد كه حاكي از وجود يخ در فصلهاي زمستان و بهار در مريخ بود.» دانشمندان در اين شك دارند كه اين يخ آب قبلا براي انباشته شدن درياچه ها و اقيانوس ها كه هم اكنون خشكند استفاده مي‌شد يا نه! روزي در آينده، آب يخ زده در مريخ ممكن است در اين حوزه‌هاي خشكيده اين آب انباشته شود و دوباره آغاز گر حياتي جديد در منظومه ما باشد. ماموريتي از طرف سازمان فضايي آمريكا(ناسا) با نام ماموريت كپلر (Kepler Mission) در حال تدارك است كه اميد‌ها را براي كشف سيارات زمين گونه در بيرون از منظومه خورشيدي ما به سويخود معطوف كرده است. كپلر قرار است در سال 2007 آماده پرتاب به سوي فضا شود.

[Annapaquin]

منجمان سياره ای را در خارج از منظومه ی شمسی کشف کرده اند که بيش از هر سياره ی ديگری که تا به امروز کشف شده به زمين شباهت دارد.

جرم اين سياره هفت برابر زمين است و در اطراف ستاره ای در فاصليه ۱۵ سال نوری در جهت برج دلو ميگردد .
اين جرم آسمانی ممکن است نخستين سياره خاکی باشد که در اطراف ستاره ای مشابه به خورشيد کشف شده است

[Annapaquin]

آژانس فضانوردي آمريكا مي گويد كه آن بخش از مريخ كه كاوشگر فرصت در آن فرود آمده است زماني «زير آب بوده است». مريخ نورد فرصت بيش از يك ماه قبل در گودال كوچكي در مجاورت خط استواي مريخ در منطقه اي كه به «مريدياني پلنوم» موسوم است فرود آمد. ناسا مي گويد در صخره هاي اين ناحيه كه لايه لايه هستند، نشانه هاي غيرقابل ترديدي از تماس آنها با مقدار زيادي آب در گذشته به چشم مي خورد.

استيو اسكوايرز، پژوهشگر دانشگاه كورنل و محقق اصلي تجهيزات علمي كاوشگر فرصت گفت: «اين صخره ها به وسيله آب مايع چنين حالتي پيدا كرده است و ممكن است اصلا زير آب تشكيل شده باشد.» وي گفت تيم تحت نظر او به وسيله دوربين، طيف سنج و ابزارهاي مكانيكي آپورچونيتي اين بستر صخره اي را به دقت تجزيه و تحليل كرده است. وي در يك كنفرانس خبري ويژه در مقر ناسا در واشنگتن دي سي گفت: «آيا اين صخره ها با چيزي در تماس بوده اند، آيا به وسيله آب مايع تغيير شكل داده اند؟ پاسخ اين سئوال قطعا مثبت است.»

وي گفت اين نتيجه گيري را مي توان به وسيله چندين رشته شواهد كليدي تاييد كرد، كه از آن جمله حضور سولفات ها و سنگريزه هاي كروي در اين صخره ها كه احتمالاً در آب شكل گرفته اند، است. مشخصات ظاهري صخره ها، از جمله فرورفتگي هايي كه محل رشد مواد بلوري است نيز به اثبات اين موضوع كمك مي كند. پروفسور اسكوايرز گفت: «هدف اين ماموريت اين بود كه به مريخ برويم و ببينيم آيا داراي محيطي قابل سكونت است يا نه.»

«به اعتقاد ما اين نقطه از مريخ براي مدتي در گذشته، محل حضور آب هاي سطحي بوده است كه مي توانسته براي موجودات زنده مناسب باشد. البته اين بدان معني نيست كه حيات قطعا در آنجا وجود داشته.» فرصت و كاوشگر دوقلوي آن روح، توسط گروهي از دانشمندان و مهندسان از آزمايشگاه رانش جت در پاساديناي كاليفرنيا كنترل مي شود.

[Annapaquin]

يك تيم از منجمان انگليسي يك نوع كاملا جديد از خوشه هاس ستاره‌اي را در اطراف كهكشان همسايه كشف كرده‌اند.خوشه‌ي تازه كشف شده صد ها هزار ستاره را شامل مي شود كه مي توان ستاره هاي آن را به تعداد ستاره هاي يك خوشه كروي دانست.

موضوعي كه باعث مي شودخوشه‌ي جديد را از نوع خوشه هاي كروي دانست اين است كه عرض آن چند صد سال نوري بزرگتر است و چند صد برابر جرم كمتري دارد.اين فاصله‌ي بين ستاره هاي اين خوشه،از فاصله بين ستاره هاي خوشه هاي باز تازه كشف شده، بيشتر است.

اين كشف در طول بررسي وسيع روي جزئيات كهكشان خواهر(آندرومدا يا M31) در كهكشان راه شيري بدست آمده است.اين تحقيقات تنها 50 درجه از كره آسمان را شامل مي شود كه نسبت به تحقيقات انجام شده بوسيله CCD ميدان كمتري را متمركز مي شود.

قسمتي از اين تحقيق به جستجوي خوشه هاي كروي در اطراف M31 اختصاص داده شده بود كه اين كشف حاصل آن است.

چگونگي تشكيل اين اجرام و علت وجود نداشتن نوعي مشابه در كهكشان راه شيري باعث شده است كه اين موضوع در هاله اي از ابهام قرار گيرد و به يك راز تبديل شود.

چيزي كه مشخص است اين است كه اين خوشه ها مانند خوشه هاي كروي در ابتداي خلقت عالم ميلياردها سال پيش بوجود آمده اند.

شايد در اصل اين خوشه ها در M31 به وجود نيامده باشند اما به صورت يك جز كوچك هستند كه در كش و قوس كهكشان غول پيكر M31 در اين محدوده قرار گرفته اند.

پيش تر اين نقاط به عنوان كهكشان‌هاي كوچك تلقي مي شدند نه خوشه.اما با اين تحقيقات ماهيت آن ها را خوشه قرار دادند.

اين اطلاعات با استفاده از تلسكوپ 2.5 متري ازاك نيوتن در لاپالما و تلسكوپ3.6 متري CFH در هاوايي بدست آمده است.

رصدهاي اخير با دوربينهاي حساس الكترونيكيCCD پشتيباني شده است.در تحقيقات قبلي از تكنولوژي تصويري استفاده شده بود كه ناموفق بود.

اين گروه همچنين از همكاري منجماني از كشورهاي فرانسه،كانادا و استراليا بهره مي برد.

رصد اين خوشه ها با تلسكوپ فضايي هابل از برنامه هاي بعدي اين گروه در سال جاري است.

[Annapaquin]

دوربین سفینه مدارگرد مارس اکسپرس اروپاآشکارا بیان میکند که سیاره بهرام از لحاظ زمین شناسی سیاره ای فعال است.

مریخ به پوشش آتشفشانی عظیم و بزرگ معروف است از قبیل برجستگی کوه المپ که نقطه مقابل آن در روی زمین وجود دارد. اما آیا آنها هنوز فعال هستند؟

انفجارها یا جاری شدن گدازه ها مدرک قانع کننده ای برای فعالیت آنها در گذشته ای نزدیک نیستند درتجزیه و تحلیل تصاویرکیفیت وضوح بالا در مریخ که بوسیله فضا پیمای مارس گلوبال با دوربین در مدارگرد مریخ مشخص شده است چندین دهانه آتشفشان را در منطقه دشتهای آمازون و السیوم که بوسیله جریان گدازه جاری پوشانده شده است دیده می شود، چنانکه در 10 میلیون سال پیش جاری بوده اند عملاً درگذشته و روی یک مقیاس زمانی وابسته به زمین شناسی دیروز ( قدیم) دیده می شود. برطبق مطالعات جدید دانشمندان مناطق آتشفشانی، فعالیت تازه را در خود نشان داده اند. بوسیله تجزیه و تحلیل تصاویر وضوح بالا و برگرفته از دوربین کامپیوتری Moc (Mars orbiter Camera) و با قدرت تشخیص و ضبط بالای دوربینHrsc که توسط فضاپیمای اروپایی موجود در مدار مریخ انجام شد بیان می کند که دوربین Hrsc بررسی کننده اصلی گرهارونوکیوم است(از دانشگاه آزاد برلین در آلمان)، و کالج او است در 30/23 دسامبر سال 2004 میلادی ماهیت المپیوس را که گدازه هایی روی آن تنها برای 4/2 میلیون سال پیش است را مشخص کرده است. اگر اخیراً آتشفشانهای مریخی فعال بودند، آنها می توانستند هر زمانی جان بگیرند و فعال شوند.

Hrsc توانایی بی مانندی دارد مثل تجریه و تحلیل تصاویر با کیفیتی بالا کمتر از 10 (متر در پیکسل) روی مناطق وسیع با ضبط عالی و تمام رنگی آنها می باشد. این توانائیها به دانشمندان اجازه میدهد دهانه آتشفشانی کوچک تشکیل شده را پیدا کنند و معلوم کنند، آنها چطور در یک بازه طولانی وابسته به زمین شناسی قرار می گیرند.

مریخ پوشش ضبط شده با شکوهی را نشان می دهد و اجازه می دهد که شفاف ترین دهانه آتشفشان دیده شود، تا زماینکه یک دهانه آتشفشان و غیره را می توانند بررسی کنند.

ویلیام کی هارتمن( از انیستیتو دانش سیاره شتاسی یک مرجع صلاحیتدار است و روی تاریخ کاربرد سطوح دهانه آتشفشان کار می کند.

تیم نئو کومها با شمارش دهانه های روی کوه المپ 4 کوه آتشفشان غول پیکر دیگر سن این نواحی و مهم دیگر آتشفشانی نارسیس و الیسیوم را مشخص می کند.

نوک دهانه آتشفشان و پهلوها از این سطوح آتشفشانها با هر دو نوع مرتفع و کوتاه دهانه آتشفشانی که نمایش داده می شوند، ایتطور القا می کند که تاریخچه فعالیت مریخ بسیار زیاد می باشد و بیشترین فعالیت آتشفشانیاخیر که روی بعضی از این کوهها دیده شده است را 100 تا200 میلیون سال اخیر بیان می نماید.

این دوره در برخی از شهاب سنگهای مریخ که از گدازه ساخته شده است یکسان است. و اینطور القا می کند که فعالیت آتشفشان فعال و با دوام به میلیونها سال پیش میرسد.

اطلاعات جمع آوری شده توسط Moc,Hrsc از جریان گدازه در پهلوهای واقع در جنوب غربی برجستگی کوه المپ با تعداد کمی آتشفشان کوچک اینگونه نشان میدهد که این فعالیت 4/2 میلیون ساله است.

نئوکرم می گوید: من مطمئن هستم در آنجا مساحت زیاد دیگری جریان تازه جوانی وجود دارد.

ما هنوز دانسته کافی نداریم( مطمئن نیستم).

قصد دیگر 2 یا 3 ساله Hrsc گرفتن تصاویر کوههای بهرام است.

حالت آتشفشانی مریخ تنها فعالیت زمین شناسی جدید نمی باشد.

دراین پهلوی برجستگی کوه المپ و چندین غول پیکر دیگر کوه آتشفشان پس، مانده توده یخ غلتان در زیر خاک و لایه ورقه ورقه مانند زیرین خاک دیده شده است.

نظر جمعی روی این ویژگیهای مربوط به تشکیل دهانه آتشفشان وجود ندارد، بتازگی اظهار نظرشده است که فعالیت یخی در 4 میلیون سال پیش بوده است.

نئوکرم اضافه می کند: ما می توانیم بقایای جاری سنگهای یخچالی یخبندان را در صدها کیلومتر از سطح برجستگی کوه المپ ببینیم.

میزان باران از دگرگونی آب و هوا و پوشش محوری در مریخ می تواند توضیحی برای چنین یخ بستن جدید باشد.

احتمال دیگر آن بیرون آمدن و جاری و سرازیر شدن آب وابسته به عمل هیدروترمال در روی پوسته و منجمد شدن در یخ جامد است.

نئوکوم همچنین دلیلی برای فعالیت رود خانه ای تازه در حوالی برتجستگی کوه المپیوس دیده است که وابسته به توانایی فعالیت دهانه آتشفشانی می باشد.

به نظر میرسد جریانات آتشفشانی با بیرون آمدن آب و مخلوط شدن با آن اساس تولید جریان گل آلود باشد.

طبق تجزیه و تحلیل توسط تصاویر وضوح بالا ضبط شده دوربین مارس اکسپرس دهانه دو کوه آتشفشان بزرگ می باشد: الهه سحرو جادو tholus ( بالا) و المپیوس ( پایین). دهانه آتشفشان دارای ناحیه های مختلف کف و گودال می باشد وبدینگونه سنهای متفاوت دارند. این نظریه که فعالیت دهانه آتشفشان در مریخ بالاست تاریخچه طولانی دارد. عمر آن به میلیونها سال میرسد.

در تصاویر دوربین، مدارگرد مریخ دارای جریان و گردشی به سوی پایین و پایه برجستگی المپیوس دیده می شود نظر قطعی داده اندکه توده یخی بوسیله خاک پوشانده شده است.

[Annapaquin]

منجمان با استفاده از راديو تلسكوپ VLA با رصدي منحصر به فرد، تولد ستاره اي جديد از ستاره هاي پير را مشاهده كردند.نتيجه‌ي عجيب بدست آمده،مجبورشان كرد تا نظريه هاي خود را كه (-- چگونه يك ستاره پير يا يك كوتوله سفيد مي تواند هسته خود با يك حجم نهايي از انرژي را دوباره سوزي كند--) تغيير دهند.

محاسبات کامپیوتري، پيش بيني كرده بود كه يك سري جريانات از اين «دوباره سوزي»كنش هاي آزاد سازي انرژي هسته اي را دنبال مي كند ، اما اين ستاره اين روند را با سرعتي 100 برابر سرعت پيش بيني شده پيمودند.

آقاي آلبرت زيلسترا(Albert Zijlstra) عضو اين گروه تحقيق افزود:«ما هم اكنون يك مدل تئوری جديد از چگونگي كاركرد اين فرآيند ارائه كرديم و رصدهاي VLA اولين مدرك براي اثبات مدل جديد ماست.»

اين منجمان روي ستاره اي به نام V4334 Sgr در صورت فلكي قوس تحقيق مي كنند.

اين ستاره عموما با نام ساكوراي(Sakurai) شناخته مي شود.اين ستاره در سال 1996 توسط يك منجم آماتور ژراپني به نام يوكو ساكوراي كشف شد. اين كشف در حالتي بود كه ستاره به نورانيت حداكثر رسيده بود.

ابتدا منجمان فكر مي كردند كه انفجار خارجي و يك انفجار نو اختري است اما مطالعات بعدي نشان داد كه اي نستاره منحصر به فرد است و هيچكدام از اين مشخصه ها را ندارد.

اين ستاره يك كوتوله سفيد تو پر است ك ه سوخت هيدروژن آن براي شكافت هستهاي در هسته اش تمام شده است.منجمان معتقدند چنين ستاره اي مي تواند يك انفجار شكافت هسته اي را در پوسته‌ي هليوم داشته باشد كه به درو يك هسته سنگينتر مثل كربن و اكسيژن مي گردد.به هر حال انفجار خارجي V4334 Sgr اولين موردي است كه در اين زمينه رصد شده است.انفجارهاي ستاره اي در سال 1670 و 1918 رصد شده اند.

انتظار مي رود خورشيد نيز در 5 ميليارد سال آينده به كوتوله سفيد تبديل شود.

كوتوله سفيد يك حجم هسته اي باقيمانده از يك ستاره معمولي است كه عمر هسته آن به پايان رسيده است.

يك قاشق چايخوري از مواد تشكيل دهنده كوتوله سفيد حدود 10 تن وزن دارد.

كوتوله هاي سفيد ميتواند تا 1/4 برابر خورشيد جرم پيدا كند.ستارگان بزرگتر در پايان عمرشان به ستاره هاي نوتروني يا سياهچاله ها تبديل مي شوند.

محاسبات كامپيوتري نشان مي دهد كه "تبخير"،از پوسته‌ي خارجي هليوم ستاره، هيدروژن ايجاد مي كند.اين امر باعث افزايش نورانيت ناگهاني مي شود.مدل هاي اصلي كامپيوتري يك بازه‌اي از جريانات قابل رصد را پيشنهاد مي كند كه در چند سال آينده اتفاق مي افتد.

اين ستاره با اولين مرحله از اين بازه در چند سال آينده مواجه خواهد بود.

مدل هاي جديد پيش بيني مي كنند كه ستاره به سرعت داغ مي شود و شروع به يونيزه كردن گازهاي اطراف هسته خود مي كند.

اين ستاره، ميزان زيادي از كربن (هم به صورت گاز و هم به صورت ذرات جامد) را از هسته داخلي خود به فضا فرستاده است.

اين گازها و ذرات راه شان به مكان هايي از فضا ختم مي شود كه ستاره هاي جديد تشكيل مي شود و ذرات كربن سياراتي را به دور ستاره‌ي تازه متولد شده بوجود مي آورند.

بعضي از اين ذرات كربن فرستاده شده از V4334 Sgr در شهاب سنگها ديده شده است كه نشان مي دهد ايزوتوپهاي قابل شناسايي اين شهاب سنگها با ايزوتوپهاي قابل شناسايي اين ستاره يكسان است.

اين دانشمندان به رصد V4334 Sgr ادامه مي دهند تا به پيشرفتهايي در اين موضوع دست يابند و فرآيند دوباره سوزي را بيشتر مورد بررسي قرار دهند.

مدل سازي هاي جديد نشان مي دهد كه اين ستاره به سرعت داغ مي شود و سپس به كندي سرد خواهد شد كه سرد شدن آن تا دماي كنوني تا سال 2200 ميلادي طول مي كشد.اما يك دوره‌ي گرم شدن قبل خنكي كامل اتفاق مي افتد.

رصدهاي جديدي با استفاده از VLA برنامه‌ي بعدي اين گروه در ماه جاري خواهد بود.

[Annapaquin]

يك روز قبل از اينكه تيم بين المللي در روز 30 ژوئن(پنج شنبه 9 تير ماه جاري) سياره اي فرا منظومه اي را در صورت فلكي هركول شناسايي كند،يك آماتور اهل كاليفرنياي امريكا موفق به كشف اين سياره شد.

كاشف سياره HD149026b در كنار رصدخانه خانگي خود

اين سياره كه در حال گذر از مقابل ستاره قدر 8 اين صورت بود توسط رون بيسينجر از رصدخانه اي كه او در محوطه خانه اش بنا نموده شناسايي گرديد.اين جرم كه HD149026b نام گرفته سومين سياره فرا خورشيدي است كه از طريق عبور از مقابل ستاره مركزي ((TRANSITشناسايي مي شود.اين سياره هر 877/2 شبانه روز يكبار بدور ستاره مركزي مي چرخد و 2 روز بعد هم بيسينجر موفق به رصد بخشي از گذر شده است .

گذر يا ترانزيت راهي براي شناسايي سيارات فرا منظومه اي

كشف اينگونه اجرام نشان از نقش و قدرت بالاي آماتورها در اكتشافات نجومي دارد .اين كشف از ديد يك تلسكوپ 14 اينچ آماتوري (36 سانتيمتري)با استفاده از CCD ممكن شده است.