nexpay

آموزش زيباشناسي و وزن شناسي شعر (علم عروض) و مباحث مربوطه

شروع موضوع توسط javad2000 ‏15 آپریل 2007 در انجمن شعر

  1. javad2000

    javad2000 Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏10 جولای 2005
    نوشته ها:
    1,339
    تشکر شده:
    24
    (اگر فرصت خواندن متن كامل را نداريد، لطفاً خط آخر را بخوانيد)

    مقدمه) عروض چيست و به چه كار مي آيد؟

    آيا تا به حال فكر كرده ايد كه چرا اشعار حافظ، حتي بدون در نظر گرفتن معاني و مفاهيم عميقشان از لحاظ آهنگ و ريتم نيز برجسته تر از ديگر شعرا هستند؟

    آيا مي دانيد كه زيبايي ريتم شعر، بيش از زيبايي مفهوم آن باعث جلب مخاطب مي شود؟

    من تا به حال به صورت حسي نقاط قوت و ضعف اشعار خودم را مي سنجيدم اما گاهي هر چه فكر مي كردم، نمي فهميدم ايراد فلان شعر كجاست در حالي كه مي دانستم آهنگ آن ايراد داشته و به حد كافي قوي نيست.

    تا وقتي كه نكاتي چند در مورد علم عروض ياد گرفتم كه دانستم مي توان به صورت علمي، نقاط قوت و ضعف ريتم اشعار را مشخص كرد.

    به همين دليل تصميم گرفتم در همان حدي كه از اين فن مي دانم در اختيار ديگران هم بگذارم.
    لطفاً شما هم آنچه را كه در اين زمينه بلديد به من بياموزيد.

    آموزش عروض

    (نكته: براي ايجاد زيبايي بصري، هجاهاي كوتاه را به جاي نماد U با نماد • نمايش مي دهم. )

    هنگامي كه يك يا چند بيت شعر (منظور شعر كلاسيك است نه شعر نو) به ما مي دهند براي تشخيص اين كه آيا اين ابيات از لحاظ زيبا شناسي مشكلي دارند يا نه بايد ابتدا هجاهاي آنها را كنار هم (به صورتي كه خوانده مي شوند نه به صورتي كه نوشته مي شوند) بنويسيم. مثل اين:

    امشب دلي خراب و چشمي پر آب دارم/ در سينه آتش اما در ديده آب دارم

    كه مي شود:

    امـ --- شب --- د --- لي --- خـ --- را --- ب --- چشـ --- مي --- پـ --- راب --- دا --- رم
    در --- سيـ ---- نه -- آ --- تـ ---- شم- ما --- در -- ديـ --- ده --- آب ---- دا --- رم


    حالا بايد هجاهاي كوتاه، بلند و كشيده را با علامات • و ـــ و ــ • نمايش دهيم.
    براي اين كار سه قانون زير را بايد بدانيم:

    1- هجاهايي كه از يك صامت (مثل مـ، پـ، تـ و...) و يك مصوت كوتاه (مثل ـَـِـٌ ) تشكيل شده اند هجاي كوتاه هستند و با علامت • نمايش داده مي شوند. مثلاً در بيت بالا هجاهاي: د، خـ ، ب، ... كوتاه هستند.

    2- هجاهايي كه از يك صامت و يك مصوت بلند (مثل ا، و، ي ) يا دو صامت و يك مصوت كوتاه تشكيل شده اند هجاي بلند هستند و با علامت ــ نمايش داده مي شوند. مثلاً در بيت بالا: ام (ئم)، شب، لي، را،‌چشـ ، ... بلند هستند.

    3- هجاهايي كه از دو صامت و يك مصوت بلند تشكيل شده اند هجاي «كشيده» ناميده شده و با علامت ــ • نمايش داده مي شوند. مثلاً در بيت بالا: راب و آب (ئاب) كشيده هستند.

    پس دو بيت بالا را اينگونه علامتگذاري مي كنيم:

    امـ --- شب --- د --- لي --- خـ --- را --- ب --- چشـ --- مي --- پـ --- راب --- دا --- رم
    ــ --- ــ ------- • --- ــ ----- • ---- ــ --- • --- ــ ------- ــ ----- • --- ــ • --- ــ ---- ــ
    در --- سيـ ---- نه -- آ --- تـ ---- شم- ما --- در ------ ديـ ---- ده -- آب ---- دا --- رم
    ــ --- ــ -------- • -- ــ ----- • ---- ــ ---- ــ ---- ــ ------ ــ ------ • --- ــ • --- ــ ---- ــ

    حالا اگر تمام خط و نقطه هاي تمام مصرع ها با هم يكسان بوده و يا اختلاف آنها بيش از يك مورد نباشد آن ابيات از لحاظ وزن و آهنگ صحيح است در غير اين صورت (جز موارد استثنا) آن ابيات ايراد دارند. مثلاً خط و نقطه هاي مصرع هاي بيت بالا را با هم مقايسه كنيد:

    ــ ــ • ــ • ــ • ــ ــ • ــ • ــ ــ
    ــ ــ • ــ • ــ • ــ ــ • ــ • ــ ــ

    آيا احساس نمي كنيد كلمات اين بيت با آهنگ زيبا و موزوني مي رقصند؟

    اين خلاصه ماجرا بود، حالا اگر از اين تكنيك لدت مي بريد، در اين تاپيك مشترك شويد تا ادامه ماجرا را در خدمت ديگر اساتيد با هم بياموزيم.

    در ضمن لطفاً با ارائه نظرات، هم به اين تاپيك رونق بخشيده و هم به بهبود متن مقاله فوق كمك كنيد.

    با تشكر
     
    dashakol99 از این نوشته تشکر کرده است.
  2. Asura

    Asura کاربر تازه وارد

    تاریخ عضویت:
    ‏28 جولای 2006
    نوشته ها:
    124
    تشکر شده:
    3
    بسیار زیبا بود بالاخره ما افراد عادی هم تونستیم راز و رمز این همه زیبایی و موزونی اشعار رو بفهمیم.
    ولی چرا ادامه ندادین؟!
    واقعن متاسفم بخش فرهنگ و هنر این همه کاربر فعال داره پس کجان؟!
     
  3. javad2000

    javad2000 Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏10 جولای 2005
    نوشته ها:
    1,339
    تشکر شده:
    24
    ممنونم از ابراز لطف شما.
     
  4. fana

    fana کاربر تازه وارد

    تاریخ عضویت:
    ‏20 اکتبر 2008
    نوشته ها:
    4
    تشکر شده:
    0
    با تشکر از شما ،
    بالاخره شروع کردم به فهمیدن ماجرا !
    فانی
     
    Last edited: ‏15 نوامبر 2008
  5. nasimparsi

    nasimparsi Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏25 ژوئن 2007
    نوشته ها:
    909
    تشکر شده:
    67
    با درود

    چگونه می توان از اینکه شعر ما (غزل یا ...) دارای وزن درستی است مطمئن شد؟

    یاد گیری وزن به صورت عملی و به زبان ساده از چه راهی امکان پذیر است؟
     
  6. Kanwulf

    Kanwulf کاربر تازه وارد

    تاریخ عضویت:
    ‏11 ژانویه 2009
    نوشته ها:
    16
    تشکر شده:
    0
    خب خودت یبار میخونیش معلوم میشه دیگه.

    حالا یکی بگه چطور میشه قافیه یابی کرد. ابزاری برای قافیه یابی زبان فارسی وجود داره؟ مثلن در انگلیسی دیکشنری های Rhyming وجود دارن هم بصورت کتاب و هم نرم افزاری. برای فارسی هم داریم همچین چیزی؟

    این سایت یه نمونه خوب آنلاینشه.

    www.rhymer.com
     
  7. nasimparsi

    nasimparsi Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏25 ژوئن 2007
    نوشته ها:
    909
    تشکر شده:
    67
    نه
    منظورم روشی هست که وزن در سبک های گوناگون را فرا بگیریم تا بتوانیم چامه سرایی کنیم.
     
  8. De Monarch

    De Monarch کاربر تازه وارد

    تاریخ عضویت:
    ‏11 آگوست 2007
    نوشته ها:
    2,575
    تشکر شده:
    16
    محل سکونت:
    Minas Tirith
    برای وزن که خب باید عروض رو یاد بگیری . خیلی هم سخت نیست . وقتی مسلط شدی خیلی راحت با تقطیع هجایی میتونی بفهمی وزن شعرت درسته یا نه . یه مقدار که یاد بگیری میتونی گوشی هم تشخیص بدی وزن شعرت درسته یا نه (البته در مورد وزن های دوری و وزن های آسون) ... اگه هم منظورت چیز دیگه ای هست توضیح بده ببینیم قضیه چیه !
     
  9. nasimparsi

    nasimparsi Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏25 ژوئن 2007
    نوشته ها:
    909
    تشکر شده:
    67
    بله منظور همین یادگیری عروض هست

    عروض رو چگونه باید یاد گرفت. کتاب ویژه ای وجود دارد یا اینکه از طریق همین جا هم می توان آن را فراگرفت؟

    راه هایی به من گفته اند که در واقع علمی نیست. یعنی خواندن شعر با صدای بلند و ...

    یک راه علمی می خوام برای اینکه از وزن شعر مطمئن بشم.
     
  10. De Monarch

    De Monarch کاربر تازه وارد

    تاریخ عضویت:
    ‏11 آگوست 2007
    نوشته ها:
    2,575
    تشکر شده:
    16
    محل سکونت:
    Minas Tirith

    نرم افزارش که بعید می دونم وجود داشته باشه . مسئولین فرهنگی ! ما انقدر در فکر چیزای دیگه هستن که نوبت به این چیزا نمی رسه ولی بعضی از لغت نامه ها در گذشته بوده که کلمات رو بر مبنای حرف آخر می چیدن که از اون ها می شه (می شد) برای قافیه یابی استفاده کرد اینکه آیا امروز هم لغت نامه ای با این حالت وجود داره رو من نمی دونم . باید بپرسم ...

    یاد گیری عروض آسونه . البته برای یادگیری بحور یه خورده به مشکل بر میخوری احتمالا چون زیاد و شبیه هم هستن . برای یادگیری عروض میتونی کتاب عروض فارسی ه دکتر عباس ماهیار رو بخونی. فقط باید وقت کافی برای این یادگیری بذاری . یه کمی که کار کنی خیلی وزن ها رو گوشی میتونی بگی . اگه علاقه مند باشی عروض برات شیرین ه چون مثل ریاضی ه تقریبا
     
  11. aria0251

    aria0251 Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏16 ژانویه 2013
    نوشته ها:
    106
    تشکر شده:
    15
    سلام خدمت همه ی دوستان این انجمن

    از دوستان و اهل فن ها مخوام که کسانی که وزن های عروضی و استفاده از ااونها رو بلد هستن
    اینجا به مبتدی ها امثال من آموزش بدن

    خداخیرتون بده
     
  12. dashakol99

    dashakol99 Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏8 مارس 2014
    نوشته ها:
    491
    تشکر شده:
    1,381
    محل سکونت:
    Khz
    واقعاً خیلی خوب علم عروض رو که اینهمه در موردش بحث شده خلاصه کردید توی یک تاپیک کوچیک. واقعاً دمتون گرم. استفاده کردم.
     
  13. avajang.com .leftjee.ir.right
  14. dashakol99

    dashakol99 Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏8 مارس 2014
    نوشته ها:
    491
    تشکر شده:
    1,381
    محل سکونت:
    Khz
    منم پیشنهاد می کنم دوستان برای یادگیری عروض کتاب عروض در سه روز رو بخوانند. توی اینترنت هم موجود هست میتونید سرچ کنید و دانلود کنید.
     
  15. javad2000

    javad2000 Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏10 جولای 2005
    نوشته ها:
    1,339
    تشکر شده:
    24
    درود و صد درود
    هفت سال گذشت و من بالاخره تونستم بار دیگر به این تاپیک برگردم. علت این که نمی تونستم بیام مفصله ولی خوشحالم که باز هم در جمع شما هستم.
    دوستان پرسیدند عروض را از کجا یاد بگیریم. کتاب های ادبی زیادی در این باره هست. من نمی تونم یکی را توصیه کنم ولی خلاصه ای از موضوع را در همینجا توضیح دادم. اگر یک سرچ هم در گوگل بزنید آموزش ها به خوبی توضیح داده اند. من عادت کرده ام هجاهای بلند و کوتاه را با انگشتان حساب کنم و سریع وزن را بفهمم.

    نکته دیگر این که پرسیدند فرق غزل و مثنوی و قطعه را از کجا بفهمیم. این هم با یک سرچ ساده ی اینترنتی قابل یادگیری هست.
    اولین بیت شعر را به نام مطلع می خوانیم. اگر قافیه ی مصرع اول و دوم مطلع یکی باشد و قافیه ی مصرع دوم مطلع با قافیه ی مصرع دوم سایر ابیات یکی باشد غزل است. اگر مطلع غزل را از آن حذف کنیم می شود قطعه. اگر قافیه ی هر بیتی جدا از بیت قبلی باشد می شود مثنوی. این خلاصه ی ماجرا بود.
     
    dashakol99 از این نوشته تشکر کرده است.
zarpopخرید بک لینک عسل طبیعی و گرده گل ایرانیfootbal