43 سال رقابت مستقیم پرسپولیس و استقلال در تاریخ فوتبال ایران (1390-1347)
دهه 1350
گفتار هفتم: سال 1356 (1977)
تیم مردمی پرسپولیس با این همه عاشق در هر بازی باید می برد و در هر جامی باید قهرمــان می شد و هر نتیجه ای به جز این دو یعنی فاجعه برای تیمی که در طول تاریخ لقب «همیشه قهرمان» را یدک کشیده است. پس از نایب قهرمانی پرسپولیس و حذف از اولین دوره جام حذفی ایران که به قهرمانی ملوان انزلی توأم شد و به دنبال نتایج ضعیف پرسپولیس در پایان فصل1355 لیگ کشور، مسؤولان وقت پرسپولیس کونوف روسی را از مربی گری تیم کنار گذاشتند و منصور امیر آصفی[1] را جایگزین او کردند. جالب اینکه پرسپولیس در سال 55 توسط پاس حذف شد و قهرمانی لیگ را هم به این تیم تقدیم کرد.
به دنبال حضور آصفی در شایعه حضور «پرویز قلیچ خانی» هم در پرسپولیس قوت گرفت. پرویز قلیچ خانی که سابقه حضور در تیمهای بسیار چون کیان، شاهین، تاج، پاس، عقاب و دارایی را داشت در این سال به پرسپولیس و مکتب زنده شاهین تیم سابقش پیوست. قلیچ خانی که یک کاپیتان بالفطره بود و حتی سابقه بستن بازوبند کاپیتانی تیم تاج را در سال 47 و سن 23 سالگی داشت در تیم ملی سالها کاپیتان بود، اما در پرسپولیس پشت سر پروین به میدان آمد و در واقع تنها نقطه ای که او کاپیتان نبود، همین تیم پرسپولیس بود. پرویز قلیچ خانی پرسروصداترین انتقال برای باشگاه پرسپولیس در سال 1356 بود. علاوه بر پرویز قلیچ خانی، پرسپولیس در این سال واژگن صفریان، از آرارات را به خدمت گرفت تا او را جایگزین بهرام مودّت کند که در پرسپولیس رکوردار گل نخوردن در بیش از 9 بازی بود که هنوز هیچ دروازبانی این رکورد را نتوانسته است بشکند و در آسیا این رکورد دست نیافتنی مانده است. عابدزاده و حجازی تا زدیکی های او آمدند ولی نتوانستند این رکورد را بشکنند. مودّت به سپاهان پیوست. ابراهیم آشتیانی و فریدون معینی دو سرخ پوش قدیمی به تیم نوظهور اکباتان پیوستند. پرسپولیس در دفاع راست در غیاب ابراهیم آشتیانی، (دکتر) محمد دادکان نوظهور و تازه به اوج رسیده را داشت و در خط میانی با غیبت معینی مشکلی نداشت چرا که پرویز قلیچ خانی، پروین، اصغر ادیبی، خلعتبری، مایلی کهن، علیرضا عزیزی، اسماعیل حاج رحیمی پور و حمید درخشان جوان 19 ساله را در خدمت داشت. در واقع پرسپولیس قدرتمند ترین تیم فوتبال ایران برای کسب چهارمین قهرمانی در هفتمین دوره لیگ ایران شناخته می شد.
اسفند 55 آغاز لیگ هفتم ایران در سال 1356 بود. بازی اول با نتیجه ای عجیب و شوک آور 1-0 به داریی قدرتمند باخت. پرسپولیس تا خواست قد راست کند در دور رفت لیگ سه بار دیگر هم باخت. دردناک تر از همه شکست 3-0 سرخ پوشان در برابر تاج (استقلال) در روز 18 اردیبهشت 56 بود. در این روز پرسپولیس با یک ترکیب قدرتمند آماده بود تا تاج جوان شده که دیگراز حضور ناصر حجازی، محمدرضا عادلخانی، غلامحسین مظلومی، مسعود مژدهی، عزت اله جانکلکی، کارو حق وردیان و اکبر کارگرجم بی نصیب بود را شکست دهد. تفاوت دو تیم مانند بازی 6-0 سال 52 بود و همه انتظار داشتند تاج آن بازی را ببرد که پرسپولیس معجزه کرد و این دیدار به نوعی انتقام تاج بود که پرسپولیس قدرتمند را غافلگیر کرد و تاج 3-0 بازی را از این تیم برد.
پرسپولیس با حسین قراخانلو در دروازه، جمشید رشیدی، ذوالفقارنسب، فاطمی مقدم و دادکان در خط دفاع، علی پروین، قلیچ خانی و مایلی کهن در خط میانی و اسماعیل حاج رحیمی پور، خوردبین و علیرضا عزیزی آمده بود تا شکست سنگینی در امجدیه به تاج تحمیل کند، اما همه چیز بر خلاف انتظار رقم خورد و در پایان آنچه نصیب سرخ پوشان شد یک شکست سنگین 3-0 بود.
از اینجا بود که بین منصور امیر آصفی و بسیاری از بازیکنان از جمله اصغر ادیبی، علی پروین اختلاف رخ داد. منصور آصفی اعتقاد بسیاری به استفاده از جوانان و مردانی نظیر (دکتر) دادکان، درخشان و دکتر زادمهر در ترکیب اصلی داشت؛ مغضوب برخی از بازیکنان به خصوص علی پروین واقع شد تا جایی که ادامه کار برای رأس اول کیان در پرسپولیس غیر ممکن شد و امیر آصفی در میانه راه و در شرایطی که پرسپولیس از بازیهای درو رفت 7 برد، 4 مساوی و 4 باخت را داشت با 18 گل زده و 11 گل خورده؛ جای خود را به محراب شاهرخی داد. محراب شاهرخی[2] در تابستان 56 مربی پرسپولیس شد. او که در ابتدای فصل 54 از جمع سرخپوشان به عنوان بازیکن جدا شده بود حالا پس از 2 سال و نیم دوری به پرسپولیس باز می گشت. او که در سالهای دوری مربی تیم توانمند شهباز با ستارگان معروفش بود پس از تجربه حضور در یک فیلم سینمایی به پرسپولیس بازگشت. عمو محراب، در فیلم «علفهای هرز» به کارگردانی فرزان دلجو و امیر مجاهد بازی کرد.
با بازگشت عمو محراب به تیم نتایج خوب هم به تیم برگشت. قبل از حضور شاهرخی، در غیاب امیر آصفی، پرویز قلیچ خانی در چند بازی پرسپولیس را هدایت می کرد و بالاخره با رفتن پرویز قلیچ خانی به آمریکا و مخالفت فدراسیون برای حضور حشمت مهاجرانی در پرسپولیس در نهایت این شاهرخی بود که بر کرسی مقدس مربی گری پرهوادارترین تیم ایران نشست. پرسپولیس در نیم فصل دوم روال عادی بردهایش را آغاز کرد و راه آهن، هما، ماشین سازی، شهباز، برق شیراز، نفت آبادان و تاج (استقلال) را یکی پس از دیگری از پیش روی برداشت.در 18 آذر 56 و پس از صعود تیم ملی به جام جهانی 1978 آرژانتین پرسپولیس به مصاف تاج (استقلال) رفت و با دو گل صفر ایرانپاک که آخرین سالهای حضور در فوتبالش را سپری می کرد در برابر یک گل حسن روشن در دقایق پایانی 2-1 تاج (استقلال) را شکست داد. پرسپولیس نایب قهرمانی سال قبل را تکرار کرد و در این سال بهترین گلزن پرسپولیس آلن ویتل انگلیسی (خرید از اورتون انگلستان) با 8گل شد و بعد از آن پروین با 7 گل دومین بازیکن گلزن پرسپولیس بود. علاوه بر ویتل پرسپولیس یک مرد اسکاتلندی بنام ویلیام مک کلور را نیز خریده بود.
پاس با 40 امتیاز و کمترین باخت و بهترین خط دفاع و بیشترین برد قهرمان شد. پرسپولیس با بهترین خط حمله 45 گل در 30 بازی با اختلافی خیره کننده از سایر حریفان در گل زده و 38 امتیاز دوم شد. ملوان انزلی با 37 امتیاز سوم شد و تاج (استقلال) با 35 امتیاز و 9 باخت چهارم شد.
فوتبال باشگاهی ما در این سال تحت تاثیر مسابقات مقدماتی جام جهانی 1978 آرژانتین بود و در روز 4 آذرماه 1356 ایران با شکست استرالیا به سان 8 آذر 1376 صعودش را به جام جهانی قطعی کرد. پرسپولیس در این سال علی رغم قهرمانی ها و دو نایب قهرمانی اخیرش در لیگ ایران سهم اندکی در صعود تیم ملی داشت و علی پروین یار ثابت در کنار بیژن ذوالفقار نسب بودند و دادکان و علیرضا عزیزی نیز ذخیره بودند. در این بین تاج 4 بازیکن ثابت به نام آندریانیک اسکندریان، حسن نظری، حسن روشن و ایرج دانایی فر در تیم ملی داشت و پاس هم با 4 بازیکن ثابت؛ حسین کازرانی، محمد صادقی و محمود حقیقیان و حسین فرکی در تیم ملی داشت. شهباز نیز با دو بازیکن ثابت: ناصر حجازی و نصرالله عبدالهی و در نهایت هما با نایب آقا، خورشیدی، خبیری و نورایی تیم ملی را قبضه کرده بودند.
قهرمان: پاس تهران نایب قهرمان: پرسپولیس بهترین گلزنان: عزیز اسپندار (ملوان) 16 گل، حسین فرکی(پاس) 12 گل، محمد رضا عادلخانی(شهباز)، حسن روشن (تاج )، پرویز مظلومی (تراکتور سازی)، حسین فداکار (دارایی)، آلن ویتل (پرسپولیس) 9 گل، هادی نراقی (تاج )، حسین زمانیان (بانک ملی) 8 گل
دومین دوره جام حذفی ایران در این سال برگزار شد و در نهایت تاج (استقلال) و هما به فینال رسیدند و تاج (استقلال) 2-0 پیروز شد و قهرمان جام حذفی ایران شد.
ترکیب تیم های قهرمان و نایب قهرمان هفتمین دوره لیگ ایران - 1356 ، لیگ تخت جمشید پاس (قهرمان):رضا قفلساز، مجید حلوائی، محسن هوشنگی، حسین کازرانی، مهدی دینور زاده، محمود حقیقیان، مهدی مناجاتی، همایون شاهرخی (کاپیتان)، محمد صادقی، فرامرز عزتی، مائیس میناسیان، حسین فرکی، حبیب شریفی، مصطفی شعبانی، بهروز صحابه وحسین ضرابی. مربی: حسن حبیبی
پرسپولیس تهران (نایب قهرمان): قره خانلو، صفریان، رزمجو، بیژن ذوالفقارنسب، بهرام میر شیبانی، صفر ایرانپاک، قلیچ خانی، یعقوب فاطمی مقدم، علی پروین، رشیدی، احد دیانی، محمد رضا خلعتبری، محمود خوردبین، محمد مایلی کهن، جهانگیر فتاحی، محمد دادگان، علیرضا عزیزی، اسماعیل حاج رحیمی پور، محمد زادمهر، رضا وطنخواه، محمد دستجردی