۴۳ سال رقابت مستقيم پـرسپـوليــس و استقــلال در تــــاريخ فــوتبال ايران (1390-1347)
دهه 1360
گفتار دوم: سال 1361 (1982)
در سال 1361 جام باشگاههاي تهران با شرکت 18 تيم برگزار شد. از انتهاي جدول 14 تيمي فصل 1360، تيم هاي نفت و صنايع دفاع ملي سقوط کردند و در گزينشي جديد براي انتخاب 6 تيم در دسته اول نفت مجدداً صعود کرد تا به همراه تيم هايي چون سعدآباد، دارايي، سرباز در ميانه راه به نيروي زميني تغيير نام داد)، جوانان (که بعداً به وحدت تغيير نام داد) و نيرومند (به پيام تغيير نام داد) به مسابقات دسته اول تهران صعود کردند. در هفته آخر اسفند سال 1360جام باشگاههاي تهران با شرکت 18 تيم آغاز شد. هنوز اثري از تيم خوب پاس در اين رقابت ها نبود.
جواهري به نام ناصر محمدخاني در پرسپوليس
به گفته پرافتخارترين بازيکن و مربي تاريخ پرسپوليس علي پروين؛ ناصر محمد خاني خودش يک تيم بود. پرسپوليس در سال 1361 با اينکه بسيار کم يارگيري کرد اما دو صيد اين باشگاه دو جواهر بودند که تاريخ باشگاه پرسپوليس به آنها افتخار مي کند. اولين و بهترين صيد ناصر محمدخاني بود؛ جواهري فوق العاد تکنيکي، سرعتي با هوشي مثال زدني، شم گلزني و بازي سازي عالي در نوک حمله و ضربات کاشته اش حتي تا فواصل 30 و 40 متري کمتر به خطا مي رفت، غزال تيزپاي دهه 1360 پرسپوليس و تيم ملي، ستاره تکرار نشدني که ديدن بازيهايش بدون شک از بهترين لذت هاي فوتبال خواهد بود. اين مهاجم با چند ضربه مؤثر به توپ چنان هنرمندانه با دريبل هاي ريز در فضاهاي زمين حريـف پيـش مـي رفت که برخي مواقع مدافعان و هافبک هاي حريف ياراي خطا بر روي اين بازيکن سريع را نيز نداشتند. او را نمي توان با هيچ بازيکني در تاريخ فوتبال ايران مقايسه کرد؛ ناصر محمدخاني بازيکن افسانه اي بود، خاص و بي همتا که توصيف او در اين مجال نمي گنجد؛ ديگري بهروز سلطاني؛ دروازباني با 190 سانتي متر قد و انعطاف بدني عالي و گلر اول سالهاي 60 تا 63 تيم ملي فوتبال ايــــــران. ناصر محمد خاني در کنار فتح آبادي و پروين مثلث تهاجمي بسيار قدرتمند و مهار ناشدني پرسپوليس را در سال 61 تشکيل دادند.
اين مثلث با حمايت سه هافبک خوشفکر با پاس هاي ناب مثل مايلي کهن، درخشان و عربشـاهي مي توانست هر دروازه اي را فرو ريزد. هر سه هافبک پرسپوليس از بهترين هاي تاريخ اين تيم بودند. حميد درخشان که همه او را پرويني ديگر براي پرسپوليس مي دانستند و ضياء عربشاهي متعصب که براي پرسپوليس جان مي داد و محمد مايلي کهن که شاهرگ خط مياني تيم بود. در خط دفاع نيز مردان ليگ هاي دهه 1350 ( تخت جمشيد) محمد پنجعلي (ابومسلم)، کاظم سيد علي خاني (ماشين سازي)، ابراهيم کيان طهماسبي (تراکتورسازي)، حسين کاشي نژاد (هما) و روح ا... عباد زاده (راه آهن) که برخي از آنها سالها در پرسپوليس بودند دژ دفاعي پرسپوليس در سال 61 را محکم کرده بودند. در نهايت محمد دادکان بعد از يکسال دوري از فوتبال به پرسپوليس بر مي گشت تا آخرين سال فوتبالش را در سن 27 سالگي در تيم محبوبش سپري کند. به جاي آبشناسان، حسين راغفر دروازبان سابق دارايي تهران، رئيس فدراسيون فوتبال شد و با مديريت او فوتبال تهران حرکت منظمش را آغاز نمود.
پرسپوليس با تساوي برابر برق شروع خوبي نداشت اما سه پيروزي برابر بوتان، نيروي زميني و پيام باعث سرو سامان دادن اوضاع اين تيم در جدول رده بندي شد. روزنامه ها، صدا و سيما و ساير رسانه ها مسابقات را پوشش مي دادند اما پخش مستقيمي در کار نبود و روزها طول مي کشيد تا هواداران و فوتبال دوستان در سراسر ايران گزيده ايي از اين مسابقات را تماشا کنند؛ به خصوص بازي هاي پرسپوليس و استقلال. عکس ها و خبر ها در روزنامه هاي کم تعداد آن زمان با استقبال عجيب مردم مواجه مي شد و دو مجله معروق کيهان ورزشي و دنياي ورزش در کمتر از 2 ساعت در برخي شهرها به طور کامل به فروش مي رسيد.
طوفان پرسپوليس ادامه داشت و اين تيم سيري ناپذير بود و از ابتدا تاکنون فقط يا قهرمان مي شد در مسابقات دوره اي و جدول رده بندي يا نايب قهرمان مي شد. پرسپوليس 3-0 نفت و آرارات را نقره داغ کرد و سپس تهرانجوان را 4-0 در هم کوبيد و دارايي را نيز 2-0 شکست داد و اين درخشش باعث شد تا سرخپوشان با 7 پيروزي و يک تساوي از 8 بازي؛ 20 گل زده و فقط 1 گل خورده چشم به روزهاي آينده داشبته باشند. مسابقات با وقفه اي دو ماهه مواجه شد و در نهايت آبشناسان مجدداً رئيس فدراسيون شد و جاي راغفر را گرفت. پرسپوليس وحدت را نيز 2-0 شکست داد و داراي 22 گل زده و 1 گل خورده شد و از 10 بازي 9 برد و يک تساوي را دشت نمود. پرسپوليس در هفته 12 بايد با استقلال بازي مي کرد که از 11 بازي 18 امتياز داشت. قبل از بازي با استقلال تساوي پرسپوليس با هما با نتيجه 1-1 اختلاف دو تيم را با بازي برابر به عدد 2 رساند.
درحشش پروين که در اکثر بازيها 2 گل به ثمر مي رساند در کنار هتريک ناصر محمد خاني در بازي با نفت که 3-0 پرسپوليس برد؛ نشان از بهترين خط حمله ايران داشت. ضمن اينکه بهروز سلطاني و وحيد قليچ تقريبا يک بازي در ميان به ميدان مي رفتند و سلطاني چند بازي بيش از قليچ به ميدان امد. اين دودروازبان متعصب پرسپوليس پس از سالها بدون کوچکترين حرف و حديثي به همين نحو دروازه پرسپوليس را چنان در دهه 1360 استحکام بخشيدند که پرسپوليس در آن دهه فقط 10 باخت در 10 سال متحمل شد و اين رکوردي است که فقط از پرسپوليس افسانه اي بر مي آمد و شايد در دنيا بي نظير باشد.
پرسپوليس 20 امتيازي در برابر استقلال 18 امتيازي با يک تساوي نيز مي توانست اسب خود را براي قهرماني ديگر زين کند. استقلال نيز پس از 8 سال بار ديگر در کورس قهرماني با پرسپوليس قرار داشت و اين موضوع باعث گرمي دو چندان رقابت ها شده بود. به نوعي اين بازي بازي خداحافظي دادکان از فوتبال نيز بود که پس از سالها بازي در دفاع راست پرسپوليس کفش هايش را در سن 27 سالگي مي آويخت؛ سني که اکنون اوج درخشش يک فوتباليست است. استقلال نيز حسن روشن را پس از سالها به ترکيبش بازگردانده بود.
ترکيب دو تيم از اين قرار بود: پرسپوليس: بهروز سلطاني، محمد پنجعلي، کاظم سيد عليخاني، محمد دادکان و روح ا... عبادزاده در دفاع؛ محمد مايلي کهن، ضيا عربشاهي و حميد درخشان در خط مياني و علي پروين، ناصر محمد خاني و غلامرضا فتح آبادي مهاجمان اين تيم بودند.
استقــلال: ناصر حجازي، شاهين بياني، سعيد مراغه چيان، رضا رجبي، رضا حاجيلو، شاهرخ بياني، بهتاش فريبا، رضا احدي، احمد حيدريان، پرويز مظلومي و عبدالعلي چنگيز.
ديدار با سوت محمد صالحي در حضور 100 هزار نفر در 17 دي 1361 در سرماي زمستان و در حالي که در پيست دو ميداني کنار زمين برف انباشته شده بود؛ آغاز شد. پرسپوليس طوفاني آغاز کرد و دو بار توسط فتح آبادي در 10 دقيقه اول بازي دروازه استقلال را گشود اما فقط يک گل توسط داور پذيرفته شد. فتح ابادي اولي بازيکني بود که با پيراهن قرمز و آبي در داربي گلزني کرده بود. 10 دقيقه بعد از گل پرسپوليس محمد دادکان تعويض شد و با دور افتخار مراسم خداحافظي اش را انجام داد. هواداران دو تيم با فرياد دادکان دادکان اين مراسم را گرمتر کردند. بازي تا دقيقه 86 1-0 به سود پرسپوليس پيش رفت اما تعلل دفاع باهث شد بهتاش فريبا با شوتي محکم دروازه پرسپوليس را در دقيقه 86 باز کند و تساوي 1-1 دو تيم را رقم بزند.
ايستاده از راست : محمد پنجعلي، ناصر نورايي، کاظم سيدعليخاني، حسين کاشي نژاد، وحيد قليچ، محمد مايلي کهن
نشسته از راست : جواد حسن زاده، عباس کارگر، ضيا عربشاهي، ناصر محمدخاني، روح الله عبادزاده
بعد از تساوي با استقلال؛ پرسپوليس تيم شاهين را 2-1 باز هم با دو گل پروين پيروز ميدان شد. برد 5-0 پرسپوليس با بانک ملي باز هم با 2 گل پروين و محمد خاني و يک گل مايلي کهن و پيروزي 4-0 در برابر کيان، 1-0 در برابر اکباتان و تساوي 1-1 برابر سعدآباد پرسپوليس را قهرمان مطلق جام باشگاههاي تهران در سال 1361 کرد. استقلال با 3 امتياز کمتر دوم شد و اکباتان سوم شد. بازيها در آن زمان 2 امتيازي بود. علي پروين کاپيتان و سرمربي پرسپوليس در سن 36 سالگي با 15 گل زده از 17 بازي آقاي گل جام شد. جالب اينکه پروين در 5 مسابقه پرسپوليس 2 گل در هر بازي به ثمر رساند. پس از پروين؛کاما انجبيني (تهرانجوان) 13 گل و حميد علي دوستي از هما با 12 گل دوم و سوم شدند. پرسپوليس براي دومين بار در بازيهاي دوره اي و ليگ مانند بدون باخت قهرمان شد.
جام حذفي تهران 1361 - دومين قهرماني پرسپوليس در يک فصل
از بهمن 1361 جام حذفي تهران که دومين جام مهم باشگاهي ايران بود آغاز شد و پرسپوليس بعد از کنار گذاشتن تيم هاي منطقه 12، وحدت، نفت، هما و راه آهن به مقام قهرماني مسابقات جام حذفي نيز در اين سال دست يافت. استقلال باز هم در مراحل ابتدايي مسابقات حذف شد. پرسپوليس 4-0 منطقه 12 را شکست داد در اين بازي همه ذخيره هاي پرسپوليس به ميدان رفتند؛ سپس با تک گل حميد درخشان وحدت را کنار زد. جالب اينکه علي پروين که هم مربي و هم کاپيتان تيم بود در دو بازي نخست به ميدان نرفت و ميدان را به جوانترها داد. در مرحله يک چهارم نهايي نفت را 2-0 با گل علي پروين و غلامرضا فتح آبادي برد. مرحله نيمه نهايي تيم قدرتمند هما حريف پرسپوليس بود که تجربه و پختگي علي پروين و يک گل زيبا پرسپوليس را به فينال رساند. فينال جام حذفي تهران 1361 با 6 ماه تآخير و تعويق بعد از آغاز جام باشگاههاي تهران 1362 و در حالي که 7 هفته را پشت سر مي گذاشت برگزار شد. پرسپوليس و راه آهن اين بار در فينال با هم بازي کردند. در دوره قبلي پرسپوليس و راه آهن در نيمه نهايي بازي کردند که پرسپوليس راه آهن را شکست داده بود. پرسپوليس قدرتمند اينبار به راه آهن رحم نکرد و قدرتمندانه اين تيم را بلعيد. شکست 4-0 در فينال و قهرماني پرسپوليس روز زيبايي را براي هواداران خلق کرد.ناصر محمد خاني 2 گل، غلامرضا فتح آبادي و عباس کارگر هر کدام يک گل. ترکيب پرسپوليس در فينال جام حذفي تهران 1361 که در 30 شهريور 1361 برگزار شد: قليچ، سيد عليخاني، کاشي نژاد، پنجعلي، عبادزاده، عربشاهي، مايلي کهن، حسن زاده (سبزي)، ناصر محمد خاني، نورايي (فتح آبادي)، کارگر.