آژانس هواپیمایی
pop up

همه چیز در مورد مینیاتور

شروع موضوع توسط Even Star ‏1 جولای 2007 در انجمن هنرهای ترسیمی

  1. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    تاریخچه میتیاتور



    مينياتور‌ واژه‌ ي مينياتور که‌ مخفف شده ي کلمه ي فرانسوي ميني موم ناتورال و به‌ معني طبيعت‌کوچک‌ و ظريف‌ است‌ و در نيمه ي اول‌ قرن اخير و حدودا از دوره‌ ي قاجاريان وارد زبان‌فارسي‌ شده، اصولا به‌ هر نوع پديده ي هنري ظريف‌ (به‌ هر شيوه يي‌ که‌ ساخته شده باشد)‌اطلاق مي‌شود و در ايران براي شناسايي‌ نوعي‌ نقاشي‌ که‌ داراي سابقه و قدمتي بسيار طولاني‌ ‌است‌ به‌ کار مي‌رود. اين‌ هنر که‌ به‌ اعتقاد اکثر محققان در ايران تولد يافته، بعد به‌ چين راه برده‌ و از دوره‌ ي‌مغولها به‌ صورتي‌ تقريبا تکميل تر به‌ ايران برگشته و هنرمندان ايراني‌ تلاش بي‌ شائبه يي‌‌را صرف تکميل و توسعه ي آن کرده‌اند از جمله هنرهائي‌ است‌ که‌ قابليت به‌ تصوير‌درآوردن‌ تمامي‌ طبيعت را در قالبي کوچک‌ دارد. اما نبايد چنين پنداشت‌ چون مقياس‌تصاوير در مينياتور سازي‌ بسيار کوچک‌ است‌، بنابراين‌ تنها بخش کوچکي از طبيعت را‌ميتوان در اين‌ تابلوها تصوير نمود، يا چون الهام بخش مينياتوريست طبيعت است‌، وي‌ ناچار‌ميباشد فقط مناظري از طبيعت را ترسيم کند. بلکه کوشش‌ در ايجاد و القاي هر چه‌ بيشتر‌زيبايي‌ و تفهيم آن صفت ويژه يي‌ است‌ که‌ مينياتور سازي‌ را از ساير انواع نگارگري ايران‌جدا مي‌کند و مينياتوريست هنرمندي است‌ که‌ آنچه را خود مي‌انديشد يا مي‌پندارد که‌‌بيننده علاقمند به‌ ديدن آن است‌ تجسم مي‌بخشد و به‌ هيچوجه‌ تابع‌ مقررات و قوانين حاکم‌‌بر فضاي نقاشي‌ نيست. مينياتورهاي امروز ايران، همان نقاشي‌ کلاسيک اروپا (سبک اميرسيونيسم و به‌ دنبال آن‌شيوه هاي مدرن‌ نقاشي‌ اروپائي‌) است‌ و هر چند گروهي‌ نوشته اند که‌ به‌ هنگام ظهور اسلام، ‌ايرانيان در هنر نقاشي‌ داراي سنتي کهن بوده‌اند. اما هيچ سند معتبري که‌ اين‌ ادعا را ثابت‌‌کند در دست‌ نيست و اصولا اين‌ گونه‌ اظهار نظ‌ر کردن‌ بيشتر منطبق بر واقعيت است‌ که‌‌مکاتب‌ مينياتورهاي ايراني‌، از قرون‌ بعد از اسلام آغاز شده و در قرون‌ اوليه ي بعد از ظهور‌اسلام، هنر ايران با ابتکاراتي‌ در خط‌وط عربي‌ تداوم‌ يافته و بهترين‌ نسخه هاي قرآن کريم‌ را‌هنرمندان مبتکر ايراني‌ نوشته اند و به‌ تزئين و تذهيب مصحف شريف‌ پرداخته اند و طلاکاري‌ ‌حواشي‌ و سر لوحه‌ ي قرآن و طرحهاي اسليمي و ختايي‌ و گردش‌هاي ترکيب بندي آنها را به‌ ‌شيوه ي مخصوصي که‌ امروزه‌ آنرا استيليزه مي‌ناميم ابداع کردند و در ادامه‌ ي اين‌ ابداع و ‌ابتکار، نقاشي‌ بر اساس متن کتب و نوشته ها نيز رواج يافت‌ که‌ مينياتورهاي مکتب بغداد‌سر آغاز آن است‌. مکتب بغداد، از آن جهت که‌ نوعي‌ نقاشي‌ بدوي‌ است‌ تا حدودي‌ نشان از فقدان مهارت‌ و‌قدرت‌ هنري سازندگانش‌ دارد و بيشتر در بر دارنده ي قصه ها و روايات مذهبي است‌.‌هنرمندان مکتب بغداد، اکثرا ايراني‌ بوده‌اند و معمولا نيز به‌ سفارش‌ و دستور روساي‌قبايل‌ عرب کتب خط‌ي‌ را با ذوق‌ خود تزئين ميکردند و روش‌ کار آنها به‌ اکثر نقاط دور و‌نزديک‌ ايران راه يافته بود و تا دوران سلجوقيان که‌ نقاشي‌ ايران ترقي‌ محسوسي‌ کرد ادامه‌‌يافت‌. بعد از حمله ي چنگيز به‌ ايران و از رونق‌ افتادن‌ بغداد که‌ مرکز تجمع هنرمندان بود و از آنجا ‌که نخستين فرمانروايان مغول در شمال غربي‌ ايران و در تبريز و مراغه‌ مستقر شدند، خواه‌ناخواه هنرمندان در آن منطقه گرد آمدند و به‌ دليل علاقه‌ و تمايل‌ مغولان به‌ هنر چيني،‌جذب ذوق‌ آزمايي‌ در اين‌ زمينه شدند. ناگفته نبايد گذاشت‌ که‌ نقاشي‌ به‌ شيوه ي چينيها، با هجوم مغولان به‌ ايران نيامد، بلکه‌نقاشي‌ ايران سالها قبل از تهاجم‌ چنگيز با اسلوب و روش‌هاي هنر چين در سراسر خاور‌ميانه‌ شهرت و اعتبار داشت‌ و در شاهنامه‌ ي فردوسي‌ نيز به‌ اين‌ مط‌لب اشاره‌ شده و احتمال ‌ميرود که‌ ترکان سلجوقي‌ مروج‌ اين‌ شيوه در ايران بوده‌ باشند. منتهي ايرانيان شيوه ي‌نقاشي‌ چيني را با ديد خاص هنري خود تلفيق کردند و کاشي‌ هايي‌ که‌ امروزه‌ نمونه‌ هايي‌ از‌آن در دست‌ است‌ نشان مي‌دهد که‌ سالها پيش از حمله ي مغول به‌ ايران، همان سبک و‌شيوه و رنگ‌آميزي و طراحي‌ که‌ بعدها به‌ صورت‌ نقاشي‌ کتب مورد استفاده‌ قرار گرفت‌، در‌ايران اعمال شده و اگر دست‌ حوادث‌ کتاب خانه‌هاي بزرگ‌ ايران را معدوم‌ نکرده‌ بود امروز‌به راحتي مي‌توانستيم نسخي را که‌ متعلق به‌ دوران پيش از مغول بوده‌ و همان ويژگي‌‌مينياتورهاي مکتب هرات يا مراغه‌ و مکاتب‌ ديگر بعد از مغول را داشته ببينيم. در ابتداي حمله مغولان به‌ ايران، هنر نقاشي‌ به‌ واسط‌ه‌ي قتل عام هنرمندان رونق‌ خود را از ‌دست‌ داد. ولي‌ بعد از چند سال سران مغول به‌ فکر ترويج‌ هنر افتادند و براي عملي ساختن‌اين‌ منظور عده يي‌ نقاش چيني را از راه مغولستان به‌ ايران آوردند و کوشيدند تا نقاشي‌‌چيني را در ايران رايج‌ سازند و هنرمندان ايراني‌، اگرچه‌ تحت تاثير اين‌ مساله‌ قرار گرفتند،‌اما بر خلاف نقاشان چيني هرگز طبيعت را به‌ عنوان نهايتي از احساسات و عواطف و به‌ گونه‌‌يي مجرد و انتراعي‌ مورد توجه‌ قرار ندادند و بيشتر به‌ انسان و تفکراتي‌ در حالات انساني‌‌پرداختند و به‌ همين جهت است‌ که‌ کمتر مينياتور ايراني‌ را بي‌ صورت‌ و هيات انساني‌‌ميتوان يافت‌. هرگز پيوندهاي خود را با شعر، فرهنگ و شيوه هاي تفکر بومي‌ نبريده و‌افسانه‌ها، اساطير، قهرمانان ملي، سنن و شيوه هاي زندگي‌ ايراني‌ همواره‌ نمودي‌ آشکار در‌آثار آنان داشته و اين‌ وابستگي به‌ زندگي‌ وا عتقادات ملي تا جايي‌ قوي است‌ که‌ به‌ مينياتور‌ايراني‌، عليرغم‌ پيوندها و نقاط مشترک فراوانش‌ با ساير مکاتب‌ آسيايي‌ (از جمله شيوههاي‌نقاشي‌ هندي، چيني و ژاپني) وجه‌ ي خاصي مي‌دهد و باعث‌ تمايزش از هنر ساير ملتها و‌ممالک‌ مي‌شود و اين‌ وضعيت تا دوران ايلخانيان و تيموريان ادامه‌ داشت‌ و به‌ قدري‌ مورد‌توجه‌ بود که‌ يکي از شاهزادگان تيموري‌ به‌ نام بايسنغر ميرزا که‌ خط‌اطي هنرمند بود،‌سرپرستي امور هنري را در شهرت هرات به‌ عهده گرفت‌. در آن زمان، شهر هرات مرکز تجمع هنرمندان شده بود و معروف‌ است‌ که‌ فقط در يک‌‌آموزشکده ي نقاشي‌، شصت استاد به‌ تعليم هنر جويان و انجام سفارشات محوله‌ اشتغال‌داشتند. معروفترين‌ استاد کاران مکتب هرات کمال الدين‌ بهزاد است‌ که‌ کتاب مصور و‌معروفي‌ به‌ نام ظفر نامه‌ ي تيموري‌ دارد و به‌ جرات مي‌توان آثار وي‌ را از لحاظ حالت‌ چهره ها،‌حرکت‌ قلم، انتخاب موضوع و نمايش‌ دادن‌ وقايع‌ سرآمد تمام مينياتورهايي‌ دانست ک قبل‌يا بعد از او در ايران ساخته شده است‌. رويهمرفته آثار مينياتور ايران در مکتب هرات، به‌ علت سابقه ي ممتد و آزادي‌ عمل قابل‌‌توجهي که‌ بعد از مکتب بغداد براي هنرمندان به‌ وجود آمد، تا حدي پيشرفت‌ نمود که‌ آثار‌دوره‌ هنر نقاشي‌ و مينياتور سازي‌ ايران، بعد از دوره‌ ي هرات، با همان شرايط‌ تکميل يافته‌ي خود به‌ عصر صفويان منتقل شد و بعد از آنکه تبريز به‌ عنوان پايتخت انتخاب گرديد،‌استاد کمال الدين‌ بهزاد به‌ آنجا دعوت و عهده دار سمت رياست‌ کتابخانه‌ ي سلطنتي شد و‌همراه با استاد کاران بزرگ‌ اين‌ دوره‌ نظ‌ير، آقا ميرک، سلطان محمد، حسين پاکوب وعده يي‌‌ديگر کوشيد تا اين‌ هنر را تعالي‌ و تکامل‌ بخشد. سبک و مکتب نقاشي‌ دوره‌ صفويه‌ را در يک‌ تقسيم بندي کلي مي‌توان در دو بخش کاملا‌جدا از هم‌ مورد بررسي‌ قرار دارد. اول‌ مکتب تبريز که‌ تا وقتي پايتخت به‌ قزوين‌ منتقل شد به‌ همان شيوه يي‌ که‌ ذکر آن‌گذشت‌ تداوم‌ داشت‌. مينياتورهاي اين‌ دوره‌، همه در يک‌ نوع و از لحاظ ظرافت‌ کاري‌ و‌حرکت‌ قلم و طرح و رنگ‌ دنباله‌ ي مکتب هرات است‌ و فقط مختصري با آن تفاوت‌ دارد. دوم‌ مکتب اصفهان که‌ بعد از انتقال پايتخت به‌ اصفهان شکل گرفت‌ و طي آن سبک و شيوه ‌ي کار دچار دگرگوني‌ هايي‌ کاملا چشمگير شد که‌ نمونه‌ ي بارز و مشخص آن نقوش تزئيني‌مساجد اصفهان، کاخ چهل ستون و عمارت‌ عالي‌ قاپو است‌ معروفترين‌ نقاش اين‌ دوره‌، رضا عباسي‌ است‌ که‌ در زمان شاه عباس دوم‌ صفوي در اصفهان ‌ميزيست. شاه عباس چون نقاش بو دو هم‌ اينک نيز نمونه‌ هايي‌ از آثار هنري او در موزه‌ ي گلستان‌موجود است‌ توجه‌ خاصي به‌ گسترش هنر نقاشي‌ داشت‌ و به‌ دليل و تشويقي که‌ از‌هنرمندان به‌ عمل مي‌آورد مينياتور سازي‌ در دوره‌ ي او از جهت توسعه و قدرت‌، مهارت‌ و‌سرعت‌ کار نقاشان ترقي‌ فوق العاده‌ يي‌ کرد و هنرمندان توانستند در حدي وسيعتر از‌مکتبهاي هرات، تبريز و قزوين‌، با هنر چيني و تاثير پذيري از آن فاصله بگيرند و اصالت‌‌ايراني‌ به‌ آثار شان بدهند و با ساده‌ کردن‌ نقوش و سرعت‌ عمل بيشتر، نقاشي‌ را از روي‌‌صفحه ي کاغذ به‌ صورتي‌ ديواري‌ در آورند. اما ذکر اين‌ نکته نيز ضروري‌ است‌ که‌ آثار اين‌ دوره‌ به‌ هيچ وجه‌ قابل‌ مقايسه با مکتب هرات ‌نيست و از نظ‌ر ظرافت‌ ضعيفتر از مکتب هرات است‌ و فقط در آن نقوش تزئيني و‌گردش‌هاي اسليمي و ختايي‌ و انواع ساقه‌ها و گلبرگها بسيار متنوع شده و اشکال آن که‌‌قبلا از چند نوع گل‌ و برگ و اسليمي ريز تجاوز نميکرد، به‌ بيش از پنجاه نوع اسليمي و گل‌‌ابتکاري‌ بالغ‌ گرديده است‌. موضوعي‌ که‌ از اواخر دوره‌ ي صفويه‌ و بعد از آن در سبک نقاشي‌ ايران خود نمايي‌ کرد نفوذ‌سايه‌ روشن‌ است‌ که‌ البته از روش‌ نقاشي‌ اروپائي‌ اقتباس شده و در دوره‌ ي زنديه‌ ادامه‌‌يافته و باعث‌ به‌ وجود آمدن سبک شيراز شده است‌. سبک و شيوه ي آثار هنري دوره‌ ي زنديه‌ به‌ استثناي نقوش شاخه‌ها و گل‌ و برگ که‌‌اختصاص به‌ آن دوره‌ دارد، در قسمت صورت‌ سازي‌ و سايه‌ روشن‌ ها و طراحي‌ تصاوير و‌مناظر تفاوت‌ چنداني‌ با شيوههاي ديگر رايج‌ در ايران ندارد. البته از اواخر دوره‌ي صفويه‌‌نقاشي‌ هايي‌ در دست‌ است‌ که‌ نشان مي‌دهد شيوه ي نقاشي‌ به‌ طريقه ي سايه‌ روشن‌ دار،‌در اواخر اين‌ دوره‌ شروع‌ به‌ خود نمايي‌ کرده‌ است‌. مکتب نقاشي‌ قاجار که‌ از زمان فتحعلي شاه قاجار رونق‌ و رواج يافته تا حدودي‌ متاثر از سبک ‌شيراز و داراي پرسپکتيو است‌ و به‌ طور مساوي‌ از نقاشي‌هاي ايراني‌ و اروپايي‌ مايه‌ گرفته‌است‌ و در اواخر دوره‌، به‌ تدريج‌ نفوذ سبک اروپايي‌ در نقاشي‌ ايران به‌ قدري‌ زياد شده که‌‌هنرمندان با استفاده‌ از گراورهاي رنگي و کپيه ي آثار نقاشي‌ اساتيد دوره‌ ي، رنسانس‌ به‌‌کلي اصالت‌ ايراني‌ خود را از دست‌ داده‌ و تابع‌ سبک و سياق نقاشي‌ کلاسيک اروپا شده اند و ‌اين‌ نفوذ هنر غرب در هنر ايران تا جايي‌ بود که‌ صنيع الملک نيز نتوانست از آن بر حذر‌بماند. به‌ طور مثال تصاويري که‌ اين‌ استاد از رجال و بزرگان زمان خود با آبرنگ‌ ترسيم کرده‌، ‌با وجودي‌ که‌ اصالت‌ ايراني‌ خود را حفظ نموده‌، اما بسيار نزديک‌ به‌ شيوه هاي نقاشي‌ کلاسيک‌ميباشد. آثار معروف‌، محمودخان ملک الشعراي صبا نيز مربوط به‌ همين زمان است‌ اين‌ استاد‌پيشرفت‌ هنر اروپا را در نظ‌ر داشته و تابلوي معروف‌ کاتب‌ او نشان ميدهد که‌ بيشتر‌آثارش‌ سفارشي‌ بوده‌ است‌ در حاليکه تابلوي مط‌العه ي او بر خلاف شرايط‌ محيط به‌ ميل‌خودش‌ ترسيم شده و احتمالا مورد استقبال مردم‌ نيز قرار نگرفته. کمال الملک نيز هنگامي‌ ‌که جهت مط‌العه به‌ ايتاليا و فرانسه سفر کرده‌ بود، به‌ دليل اينکه نميتوانست يا نميخواست‌‌پذيراي سبک نقاشي‌ امپرسيونيسم باشد به‌ کپيه برداري‌ از آثار استاد کاران عصر رنسانس‌‌پرداخت‌ و به‌ همين جهت در بازگشت به‌ ايران و تاسيس مدرسه‌ ي صنايع‌ مستطرفه‌ (کمال‌الملک) در آخرين‌ سالهاي حکومت‌ قاجاريه‌، به‌ تعليم شيوه هاي نقاشي‌ عصر رنسانس‌‌پرداخت‌ و به‌ اين‌ ترتيب، بعد از گذشت‌ چند سال، شيوه هاي نقاشان عصر قاجاريه‌ از بين‌رفت‌ و بقاياي هنرمندان آزاد به‌ کپيه برداري‌، گراور و استفاده‌ از باسمه هاي چاپ شده اروپا ‌پرداختند و با تهيه ي آثاري‌ از شاهنامه‌ ي فردوسي‌ و شمايل‌هاي مذهبي به‌ کار خود ادامه‌‌دادند. بعد از سقوط قاجاريه‌، نقاشي‌ ايران دو شکل کاملا جدا از هم‌ پيدا کرد و هنرمندان در دو‌دسته ي مستقل به‌ ادامه‌ ي کار هنري خود پرداختند: گروه‌ اول‌ شاگردان کمال الملک بودند. نظير: حسنعلي وزيري، ابوالحسن صديقي محمد علي حيدريان، حسن شيخ و... که‌ همگي به‌‌شيوه ي خود استاد و اقتباس از طبيعت کار ميکردند و دسته ي دوم‌ را افرادي‌ نظير: محمد ابراهيم نقاش باشي‌، آقا امامي‌، هادي‌ تجويدي، علي درودي‌، حسين بهزاد، حاج‌مصور الملکي، محمد علي تذهيب، ميرزا احمد نقاش، محمد مدبر و... تشکيل مي‌دادند که‌ با ‌استفاده‌ از تکنيکهاي مختلف و به‌ وسيله ي استفاده‌ از رنگ‌ روغن‌ يا آبرنگ‌، مينياتورهاي‌ريز يا تابلوهاي بزرگ‌ نقاشي‌ ميکردند و موضوعات تابلوهاي آنان را نيز بيشتر مسايل‌ و‌موضوعات ملي تشکيل ميداد. در همين سالها، علاوه‌ بر مدرسه‌ ي صنايع‌ مستطرفه‌ ي سابق‌، هنرستان هنرهاي ملي نيز‌تاسيس شد و عده يي‌ از هنرمندان قديمي به‌ تهران آمدند و موسسه ي صنايع‌ قديمه را‌تاسيس کردند. اين‌ سازمان هنري، بعد از چند سال که‌ زير وزارت‌ پيشه و هنر سابق‌ اداره‌ مي‌شد به‌ نامهاي ‌هنرستان عالي‌ هنرهاي باستاني‌ و هنرستان عالي‌ هنرهاي نوين‌ به‌ کار خود ادامه‌ داد تا اينکه‌در سال 1339 کليه ي موسسات هنري که‌ زير نظ‌ر ادارات مختلف به‌ کار اشتغال داشتند در‌سازمان واحدي متشکل شدند و به‌ اين‌ ترتيب اداره‌ ي کل‌ هنرهاي زيباي کشور تاسيس شد ‌و چند سال بعد به‌ صورت‌ وزارت‌ فرهنگ و هنر (سابق‌) در آمد. از ميان استادان حاضر،‌افرادي‌ نظ‌ير: علي کريمي ، محمود فرشچيان، محمد تجويدي علي مط‌يع، محمد علي زاويه‌،‌نصرت اله‌ يوسفي، عبدالله باقري و... که‌ اکثرا نيز جزو آموزش‌ ديدگان مدرسه‌ ي صنايع‌‌قديمه هستند و نزد کمال الملک، هادي‌ تجويدي، احمد امامي‌ يا علي درودي‌ آموزش‌‌ديده اند، هنوز تلاشي‌ صميمانه‌ در جهت حفظ و نگهداشت‌ اين‌ هنر ارزنده دارند و هر يک‌‌شاگردان متعددي‌ تربيت کرده‌اند که‌ در حد خود در حکم حيثيتي والا براي مينياتور سازي‌‌ايران هستند و در پايان لازم‌ به‌ تذکر است‌ که‌ هم‌ اينک نبض مينياتور سازي‌ ايران در‌اصفهان مي‌تپد و هنرمندان بر جسته ي اين‌ رشته مهارت‌ و کار آيي‌ خود را رابط‌ه‌ با‌ارزش‌هاي منبعث از انقلاب اسلامي‌ صرف تجسم بخشيدن به‌ نمادهايي‌ روشن‌ و صريح‌ از‌اسلام، انقلاب، زندگي‌ مردم‌، سنتهاي سالم‌ و ادبيات انساني‌ اين‌ مرزوبوم مي‌کنند و‌ظرافت‌، وسعت طرح، گوناگوني‌ نقش و تنوع رنگي که‌ در کارهاي آنان به‌ چشم مي‌خورد‌بيشتر از آنجا ناشي‌ مي‌شود که‌ هر کدامشان به‌ سهم خود، پيوسته در فکر اعتلاي هنر‌ارزشمندشان هستند. زير بناي مينياتور طراحي‌ است‌ و قدرت‌ قلم طراح در انتقال مفاهيم ذهني بر روي‌ کاغذ‌ميتواند نقش موثري در بافت‌ انرژي‌ و ارزش‌هاي آن داشته باشد. طرحهاي مينياتور ايران، با بهره گرفتن از واقعيات و به‌ مدد انديشه ي هنرمندان، پيوسته‌در جهت تکامل‌ گسترش يافته و غناي اين‌ هنر بيشتر از هر چيز حاصل جستجو و تلاش‌هنرمندان در زمينه ي دستيابي‌ به‌ فضاي تازه‌تر است‌. سياه قلم يکي از انواع مينياتور است‌. ويژگي‌ اين‌ نوع مينياتور، در مقايسه با ديگر انواع‌نگاره‌ها که‌ تنوع بيشتري دارند، سادگي‌ و استفاده‌ از رنگ‌ کمتر است‌ و اين‌ خصوصيت در‌مينياتور سفيد قلم نيز به‌ چشم مي‌خورد. در گونه‌ ي ديگري از مينياتورهاي ساده‌ که‌ به‌ سياه قلم رنگي موسوم است‌، قسمتهايي‌ از‌طرح با رنگ‌هاي متنوع آراسته مي‌شود. رنگ‌هاي روحي‌ که‌ معمولا نقوش ظريف‌ و نازک‌ کاري‌هاي مينياتور با آن ساخته و پرداخته‌ميشود باز گو کننده ي احساسات رقيق و انساني‌ هنرمند بوده‌ و از آن بيشتر براي تجسم‌بخشيدن به‌ حالات دروني‌ و بيان احساس هايي‌ که‌ ريشه در پاکي‌ سرشت‌ انسان دارد‌استفاده‌ ميشود. گونه‌ ي ديگر رنگ‌ هايي‌ که‌ در ساخت‌ مينياتور مورد استفاده‌ قرار ميگيرد رنگ‌هاي جسمي‌است‌. اين‌ نوع رنگ‌ که‌ از غلظت‌ و ثبات بيشتري برخوردار است‌ براي ساخت‌ تابلوهاي پرکار‌مصرف مي‌شود و بازگو کننده ي آن دسته از خصوصيات و حالاتي‌ است‌ که‌ در تضاد با‌احساسات لط‌يف و انساني‌ مي‌باشد. نقوش تميثلي پرندگان و حيوانات گوناگون به‌ همراه طرحهاي شاخه‌ و گل‌ و برگ و خط‌وط‌اسليمي و ختايي‌، بخش مهمي از مينياتور را تشکيل مي‌دهد که‌ تذهيب تشعير نام دارد و‌معمولا اطراف و کناره‌ ي نگاره‌ها با آن تزئين مي‌شود. در بسياري‌ موارد تشعير و تذهيب مراحل‌ نهايي‌ ساخت‌ يک‌ اثر مينياتوري‌ است‌ و انجام آن‌کار تهيه ي نگاره‌ نيز به‌ پايان ميرسد
     
  2. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    شيوه هاي گوناگون مينياتورسازي ايران:



    روشهاي مينياتورسازي در ايران بسيار متنوع بوده و هست، و هر يك از استادان معروف ، تغييراتي در روش و شيوه هايي كه پيش از آنها موجود بوده، وارد كرده اند. با اين حال بطور كلي و بدون در نظرگرفتن تغييرات جزيي و كم اهميت مي توان شيوه هاي ساخت مينياتورهاي ايران را بصورت ذيل تقسيم و شرح كرد.



    مينياتور تمام رنگ جسمي:


    در گذشته رنگهاي جسمي مينياتورسازي كه شامل پودر رنگهاي معدني مانند سفيداب سرب، سرنج،لاجورد، سيله، شنجرف، زرنيخ، نيل و غيره بود ، را با قطعه سنگ صيقلي كوچكي بر روي سنگ ديگري كه وسط آن گود بود ميساييدند تا خوب نرم و قابل استفاده شود.
    معمولا" شاگرداني كه براي تعليم نزد استاد ميآمدند ، در سال اول، كارشان رنگ ساييدن بود ولي سالهاست كه اين رويه با تاسيس هنرستان هاي هنرهاي زيبا و تاسيس كارخانه هاي رنگ سازي ، ترك شده است.
    رنگهاي جسمي پس از اين كه با آب خوب ساييده شد با مقدار معيني چسب سريشم يا سمغ مخلوط مي شود تا هنگامي مصرف وپس از خشك شدن ثابت بماند . در بعضي كشورها براي چسب رنگ ،از سفيده و زرده تخم مرغ يا محلول نبات ، و يا شيره انگور و مختصري روغن گليسيرين نيز استفاده مي نمايند.
    اين رنگهاي جسمي، در كارخانه هاي رنگ سازي امروز، رنگ "گواش" ناميده ميشود. بطور كلي رنگهاي جسمي "گواش" مانند رنگ روغن قابليت پوشش دارد يعني اگر روي صفحه تيره رنگ به كار رود ، رنگ زيرين خود را مي پوشاند ، ورنگ طلايي اصل يا بدل در رديف رنگهاي جسمي مي باشد.در مينياتورهاي تمام رنگ جسمي ، تمام زمينه تابلو، ازرنگ پوشيده شده وفقط حاشيه مقوا يا كاغذ يا ورق كتاب به رنگ اصلي خود باقي مي ماند.
    اين نكته قابل ذكر است كه رنگهاي جسمي، مخصوص رنگ آميزي تابلو بوده و براي ريزه كاري ها و ساخت و ساز (روكاري) از رنگهاي روحي استفاده مي كنند ، زيرا رنگ جسمي قابليت كشش و نازك كاري را ندارد.



    [​IMG]

    مينياتور آبرنگ روحي:



    رنگهاي روحي برخلاف رنگهاي جسمي ، قابليت پوشش ندارند، در نتييجه بايد روي زمينه هاي روشن مورد استفاده قرار گيرند . مينياتورهاي كه با رنگ روحي تهيه ميشود ، معمولا" رنگها به قدري با آب مخلوط ميشود كه كاملا"رقيق و كم رنگ باشد و رنگهاي جسمي را نيز در صورت لزوم به همين روش رقيق كار مي كنند كه زمينه اوليه تابلو به خوبي ديده شود . اين گونه مينياتورها از اواخر دوره صفويه بيشتر متداول شده و در دوره هاي بعد مانند زنديه و قاجاريه بميزان بسيار زياد ، مينياتور آبرنگ روحي ساخته شده است.

    مينياتورهاي كه روي عاج ساخته مي شوند بيشتر از رنگهاي روحي استفاده شده تا زمينه عاج نمودار باشد.در حال حاضر هنرمندان مينياتورساز بيشتر از رنگهاي روحي استفاده مي كنند ولي در ميان آثار آن ، رنگهاي جسمي و روحي ، در كنار هم نيز ديده مي شود . براي چسب رنگهاي روحي فقط مقدار بسيار كمي شيره انگور يا محلول قند كافي است.





    [​IMG]
     
  3. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    مينياتور سياه قلم رنگي :


    ميناتورهايي كه در برخي از قسمتهاي آن ، رنگ به كار رفته باشد را سياه قلم رنگي مي خوانند . در اين شيوه، رنگ طلايي حتما" به كار مي رود و زمينه تابلو به حال خود باقي مي ماند و قسمتهاي مختصري كه رنگين است، بنا به سليقه هنرمند از رنگهاي جسمي و روحي هر دو ، استفاده شده و بطور كلي قسمتهايي كه به شيوه سياه قلم كار ميشود ، خيلي زياد است. مينياتورهاي سياه قلم رنگي، بيشتر در دوره صفويه در آثار "رضا عباسي" متداول شده و تا امروز مورد نظر هنرمندان بوده و به اين شيوه زياد كار مي كنند.


    [​IMG]
     
  4. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    مينياتور سياه قلم:



    اين گونه مينياتور همانگونه كه از نام آن پيداست ، تنها با قلم سياه ، روي زمينه هاي روشن كار مي شود و در تمام ادوار تحولاتي كه در سبك نقاشي ايران حاصل شده وجود داشته و دارد ، ولي از دوره صفويه به بعد ، بيشتر رايج گرديده بگونه اي كه كتابهاي خطي بسياري ، با شيوه سياه قلم مصور شد و امروز نيز هنرمندان به اين شيوه علاقه خاصي دارند .

    براي تهيه مينياتور سياه قلم ، از مركب هاي مرغوب خوشنويسي استفاده ميشود و هر اندازه كه مركب نرمتر و كشش آن بيشتر باشد ، قلم و امكان نازك كاري بيشتري به هنرمند مي دهد . شيوه سياه قلم را با رنگهاي ديگر مانند: قهوه اي تيره و حتي قرمز يا آبي تيره و بطوركلي رنگهاي روحي سير ، نيز تهيه كرده اند ، ولي در هر حال از يك رنگ منحصر بفرد روحي ، تجاوز نمي كند و شيوه كار كردن همانند مركب است . در دوره قاجاريه كه مينياتور آبرنگ به شيوه زمان تهيه مي شد ، از مينياتور و گل و بوته هاي اين دوره نيز به شيوه سياه قلم ، بسيار ديده ميشود.


    [​IMG]
     
  5. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    مينياتور سفيد قلم :



    مقصود از سفيد قلم ، آثاري است كه با قلم سفيد روي كاغذ يا صفحه تيره رنگ ، نقاشي شده باشد.آشكار است كه به اين شيوه با ساير رنگهاي روي زمينه تيره، بسيار ديده شده و در هر حال از يك رنگ تجاوز نمي كند . البته برخي از هنرمندان ، به ابتكار خود ، مختصري طلايي و رنگهاي ديگر ، در تابلوي سفيد قلم به كار برده اند ولي عموميت ندارد. از آثار مينياتور سفيد قلم هنرمندان معاصر نيز بسيار ديده مي شود و كاملا" شناخته شده و رايج ميباشد و گاه گاه از رنگهاي روشن متنوع روي زمينه سياه ، تابلوهاي بزرگ ساخته اند كه در نمايشگاه هاي بزرگ مورد توجه قرار گرفته و مدال طلا به آنها تعلق گرفته ولي نوع اخير ، بسيار كم انجام ميشود


    [​IMG]
     
  6. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    تشعير:


    ه نقوش تزييني اطلاق ميشود كه در حاشيه هاي كتابهاي مصور يا از نقوش ديوار و لباسهاي زربفت ، از حيوانات ، گل، بوته و درخت نشان داده شده و عموما" با طلايي يك رنگ ، روي زمينه تيره و يا با رنگ تيره تر از رنگ زمينه ، مانند خود رنگ نقاشي شده است . اصولا" تشعير براي تابلوهاي پركار است و يك عمل تكميل كننده بشمار مي رود.



    [​IMG]
     
  7. boxilink
  8. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    مينياتور زير روغني :



    اين گونه مينياتورسازي نيز با رنگهاي جسمي و روحي هر دو ساخته ميشود و پس از تكميل ، سطح آن را يك قشر روغن مي زنند تا شفاف و براق شود بر اثر استعمال پاك نشود .در گذشته در اين شيوه از روغن كمان كه در ايران تهيه مي شد، استفاده مي كردند، ولي امروز از روغن هاي بسيار شفاف كه زودتر خشك مي شود ، استحكام آن نيز بهتر از روغن كمان است و در كارخانه هاي رنگ سازي ساخته ميشود ، استفاده مي كنند.

    معمولا" مينياتورهاي زير روغني براي تهيه آلبوم ، جعبه، جلد كتاب، قلمدان، قاب آيينه و... است. و بايد روي جنس محكم ، مانند مقواي پرس شده ، تخته ، فلز يا عاج باشد كه روغن در آن نفوذ نداشته و بر استحكام كار اضافه شود حداقل سه بار و در شرايط گوناگون اين قبيل اشيا نفيس را تا ده بار روغن مي زنند تا كاملا" قشر شفاف روغن بصورت ضخيم روي نقاشي را بپوشانند . در ميان آثار مينياتور هاي زير روغني ،از تمام شيوه ها حتي سياه قلم و تشعير بسيار ديده ميشود و بطور كلي ،تمامي سبك ها در زير روغن خود نمايي دارد.

    ياد آور ميشود كه هنر تذهيب كاري جداي از مينياتورسازي نيست و شيوه هاي گوناگون گفته شده ، در تذهيب بكار مي رود . و ميتوان به همين روش، انواع گوناگون تذهيب را تقسيم كرد



    [​IMG]
     
  9. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
  10. علی آبادانی

    علی آبادانی Registered User

    تاریخ عضویت:
    ‏30 اکتبر 2006
    نوشته ها:
    897
    تشکر شده:
    11
    محل سکونت:
    Abadan
    اطلاعات مفیدی بود Even Star عزیز
     
  11. Even Star

    Even Star کاربر فعال فرهنگ و هنر کاربر فعال

    تاریخ عضویت:
    ‏5 می 2007
    نوشته ها:
    2,418
    تشکر شده:
    119
    محل سکونت:
    Valinor
    مرسی علی جون شما هم که همیشه ما رو شر منده کنید!!!!!!!!!